यामिनीदिवससन्धिसम्भवे
तेजसि व्यवहिते सुमेरुणा ।
एतदन्धतमसं निरङ्कुशं
दिक्षु दीर्घनयने विजृम्भते ॥

अन्वयः AI दीर्घनयने! यामिनीदिवससन्धिसम्भवे तेजसि सुमेरुणा व्यवहिते सति, एतत् निरङ्कुशम् अन्धतमसम् दिक्षु विजृम्भते।

सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) यामिनीति । यामिनीदिवसयोः संधिः संध्या तत्र संभवे तेजसि संध्यारागे सुमेरुणा व्यवहिते सति हे दीर्घनयने ! एतदन्धतमसम् । `अवसमन्धेभ्यस्तमसः` (अष्टाध्यायी ५.४.७९ ) इति समासान्तः । दिक्षु निरङ्कुशं विजृम्भते

Summary AI "O long-eyed one! As the light born from the union of night and day is obstructed by Mount Sumeru, this unrestrained, profound darkness spreads widely in all directions."

सारांश AI हे विशाल नेत्रों वाली, सुमेरु पर्वत द्वारा प्रकाश के ढक लिए जाने पर, अब यह गहरा अंधकार सभी दिशाओं में बेलगाम होकर फैल रहा है।

पदच्छेदः AI

यामिनीदिवससन्धिसम्भवे	यामिनी–दिवस–सन्धि–सम्भव (७.१)	born from the union of night and day
तेजसि	तेजस् (७.१)	the light
व्यवहिते	व्यवहित (वि+अव√धा+क्त, ७.१)	being obstructed
सुमेरुणा	सुमेरु (३.१)	by Mount Sumeru
एतत्	एतद् (१.१)	this
अन्धतमसम्	अन्धतमस (१.१)	profound darkness
निरङ्कुशम्	निर्–अङ्कुश (१.१)	unrestrained
दिक्षु	दिश् (७.३)	in the directions
दीर्घनयने	दीर्घ–नयना (८.१)	O long-eyed one
विजृम्भते	विजृम्भते (वि√जृम्भ् कर्तरि लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	spreads

छन्दः रथोद्धता [११: रनरलग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
या	मि	नी	दि	व	स	स	न्धि	स	म्भ	वे
ते	ज	सि	व्य	व	हि	ते	सु	मे	रु	णा
ए	त	द	न्ध	त	म	सं	नि	र	ङ्कु	शं
दि	क्षु	दी	र्घ	न	य	ने	वि	जृ	म्भ	ते
र			न			र			ल	ग

यामिनीदिवससन्धिसम्भवे
तेजसि व्यवहिते सुमेरुणा ।
एतदन्धतमसं निरङ्कुशं
दिक्षु दीर्घनयने विजृम्भते ॥

Other texts to read

नैषधीयचरितम् श्रीहर्षः

रघुवंशम् कालिदासः

About

Resources

Connect

यामिनीदिवससन्धिसम्भवेतेजसि व्यवहिते सुमेरुणा ।एतदन्धतमसं निरङ्कुशंदिक्षु दीर्घनयने विजृम्भते ॥

Other texts to read

नैषधीयचरितम् श्रीहर्षः

रघुवंशम् कालिदासः

About

Resources

Connect

यामिनीदिवससन्धिसम्भवे
तेजसि व्यवहिते सुमेरुणा ।
एतदन्धतमसं निरङ्कुशं
दिक्षु दीर्घनयने विजृम्भते ॥