रक्तपीतकपिशाः पयोमुचां
कोटयः कुटिलकेशि भान्त्यमूः ।
द्रक्ष्यसि त्वमिति संध्ययानया
वर्तिकाभिरिव साधुमण्डिताः ॥

अन्वयः AI कुटिलकेशि! अमूः पयोमुचाम् रक्तपीतकपिशाः कोटयः भान्ति। अनया संध्यया 'त्वम् इति द्रक्ष्यसि' इति मत्वा वर्तिकाभिः इव साधु मण्डिताः सन्ति।

सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) रक्तेति । हे कुटिलकोशे ! `स्वाङ्गाच्चोपसर्जनादंसयोगोपधात्` इति ङीप् । अमूः पुरोगताः रक्ताः पीताः कपिशाश्च रक्तपीतकपिशाः । नानावर्णा इत्यर्थः । चार्थे द्वन्द्वः । न तु `वर्णो वर्णेन` (अष्टाध्यायी २.१.६९ ) इति तत्पुरुषः सामानाधिकरण्याभावात् । पयोमुचां कोटयोऽश्रयः । `स्यात्कोटिरश्वा चापाग्रे संख्याभेदप्रकर्षयोः` । इति विश्वः । त्वं द्रक्ष्यसीति हेतोरनया । सांध्यवेलया । संध्ययेत्यर्थः । `संधिवेलया` इति क्वचित्पाठः । वर्तिकाभिश्चित्रशलाकाभिः साधुवर्तिता उत्पादिताश्च भान्ति

Summary AI 'O you with curly hair! See how these edges of the clouds shine, colored red, yellow, and brown. It is as if the twilight, thinking 'You will see this,' has beautifully decorated them with painter's brushes.'

सारांश AI हे सुंदरी, लाल, पीले और भूरे बादलों के समूह को देखो, जो संध्या द्वारा कूचियों से सजाए गए सुंदर चित्रों के समान लग रहे हैं।

पदच्छेदः AI

रक्तपीतकपिशाः	रक्त–पीत–कपिश (१.३)	Red, yellow, and brown,
पयोमुचाम्	पयस्–मुच् (६.३)	of the clouds
कोटयः	कोटि (१.३)	the edges
कुटिलकेशि	कुटिल–केश (८.१)	O you with curly hair!
भान्ति	भान्ति (√भा कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.)	are shining.
अमूः	अदस् (१.३)	These
द्रक्ष्यसि	द्रक्ष्यसि (√दृश् कर्तरि लृट् (परस्मै.) म.पु. एक.)	'You will see this,'
त्वम्	युष्मद् (१.१)	you
इति	इति	thinking thus,
संध्यया	संध्या (३.१)	by the twilight,
अनया	इदम् (३.१)	by this,
वर्तिकाभिः	वर्तिका (३.३)	with painter's brushes
इव	इव	as if,
साधु	साधु	beautifully
मण्डिताः	मण्डित (√मण्ड्+क्त, १.३)	decorated.

छन्दः रथोद्धता [११: रनरलग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
र	क्त	पी	त	क	पि	शाः	प	यो	मु	चां
को	ट	यः	कु	टि	ल	के	शि	भा	न्त्य	मूः
द्र	क्ष्य	सि	त्व	मि	ति	सं	ध्य	या	न	या
व	र्ति	का	भि	रि	व	सा	धु	म	ण्डि	ताः
र			न			र			ल	ग

Other texts to read

नैषधीयचरितम् श्रीहर्षः

किरातार्जुनीयम् भारविः

About

Resources

Connect