अन्वयः
AI
विवस्वति अवनते सति, मरीचिभिः सीकरव्यतिकरम् दूरयति सति, अमी तव पितुः निर्झराः इन्द्रचापपरिवेषशून्यताम् व्रजन्ति।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
सीकरेति । विवस्तेजोऽस्यास्तीति विवस्वांस्तस्मिन्विवस्वति सूर्ये मरीचिभिः । सहार्थविवक्षायां तृतीयात एव विनापि सहशब्देन तृतीया । सीकरव्यतिकरं पयःकिरणसंपर्कं दूरयति दूरीकुर्वति सति । हे अवनते पार्वति ! अमी तव पितुर्भवत्पितुर्हिमवतो निर्झराः प्रवाहाः । `प्रवाहो निर्झरो झरः` इत्यमरः (अमरकोशः २.३.५ ) । इन्द्रचापं नानावर्णप्रभासमूहस्तस्य परिवेषेण परिवेष्टनेन शून्यतां व्रजन्ति । अर्ककिरणसंपर्ककृतत्वादैन्द्रचापस्य तन्निवृत्त्या निवृत्तिरित्यर्थः
Summary
AI
'As the sun sets and its rays no longer interact with the water spray, these waterfalls of your father, the Himalaya, become devoid of the halos of rainbows.'
सारांश
AI
सूर्य के नीचे झुकने पर उसकी किरणें जलकणों का साथ छोड़ रही हैं, जिससे तुम्हारे पिता हिमालय के झरनों से इंद्रधनुष की शोभा लुप्त हो गई है।
पदच्छेदः
AI
| सीकरव्यतिकरम् | सीकर–व्यतिकर (२.१) | the contact with water spray |
| मरीचिभिः | मरीचि (३.३) | by its rays, |
| दूरयति | दूरयत् (√दूरय+शतृ, ७.१) | while removing, |
| अवनते | अवनत (अव√नम्+क्त, ७.१) | as it sets, |
| विवस्वति | विवस्वत् (७.१) | the sun, |
| इन्द्रचापपरिवेषशून्यताम् | इन्द्रचाप–परिवेष–शून्यता (२.१) | the state of being devoid of rainbow-halos |
| निर्झराः | निर्झर (१.३) | the waterfalls |
| तव | युष्मद् (६.१) | of your |
| पितुः | पितृ (६.१) | father (Himalaya) |
| व्रजन्ति | व्रजन्ति (√व्रज् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.) | attain. |
| अमी | अदस् (१.३) | These |
छन्दः
रथोद्धता [११: रनरलग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| सी | क | र | व्य | ति | क | रं | म | री | चि | भि |
| र्दू | र | य | त्य | व | न | ते | वि | व | स्व | ति |
| इ | न्द्र | चा | प | प | रि | वे | ष | शू | न्य | तां |
| नि | र्झ | रा | स्त | व | पि | तु | र्व्र | ज | न्त्य | मी |
| र | न | र | ल | ग | ||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.