एवमिन्द्रियसुखस्य वर्त्मनः
सेवनादनुगृहीतमन्मथः ।
शैलराजभवने सहोमया
मासमात्रमवसद्वृषध्वजः ॥

अन्वयः AI एवम् इन्द्रियसुखस्य वर्त्मनः सेवनात् अनुगृहीतमन्मथः वृषध्वजः उमया सह शैलराजभवने मासमात्रम् अवसत्।

सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) एवमिति । वृषध्वजो हर एवमुक्तरीत्येन्द्रियाणां सुखस्यानुकूलस्य वर्त्मनो मार्गस्य स्त्रीप्रसङ्गस्येत्यर्थः । सेवनात्परिभोगादनुगृहीतमन्मथः पुरुज्जीवितमदनः सन् । उमया सह शैलराजभवने हिमवद्गेहे मासमात्रमवसत् । अत्यन्तसंयोगे द्वितीया । मासमात्रमिति वधूवशीकरणकालक्लृप्तिः प्रदर्शिता

Summary AI Thus, by following the path of sensual pleasure, Vrishadhvaja (Shiva), having favored Manmatha (the god of love), lived with Uma in the palace of the mountain king for a full month.

सारांश AI इस प्रकार इंद्रिय सुखों का उपभोग करते हुए और कामदेव को अनुग्रहित करते हुए भगवान शिव, पार्वती के साथ एक मास तक हिमालय के राजभवन में रहे।

पदच्छेदः AI

एवम्	एवम्	Thus
इन्द्रियसुखस्य	इन्द्रिय–सुख (६.१)	of sensual pleasure
वर्त्मनः	वर्त्मन् (६.१)	of the path
सेवनात्	सेवन (५.१)	by following
अनुगृहीतमन्मथः	अनुगृहीत (अनु√ग्रह्+क्त)–मन्मथ (१.१)	having favored Manmatha
शैलराजभवने	शैल–राज–भवन (७.१)	in the palace of the mountain king
सह	सह	with
उमया	उमा (३.१)	Uma
मासमात्रम्	मास–मात्र (२.१)	for a full month
अवसत्	अवसत् (√वस् कर्तरि लङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	lived
वृषध्वजः	वृष–ध्वज (१.१)	Vrishadhvaja (Shiva)

छन्दः रथोद्धता [११: रनरलग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
ए	व	मि	न्द्रि	य	सु	ख	स्य	व	र्त्म	नः
से	व	ना	द	नु	गृ	ही	त	म	न्म	थः
शै	ल	रा	ज	भ	व	ने	स	हो	म	या
मा	स	मा	त्र	म	व	स	द्वृ	ष	ध्व	जः
र			न			र			ल	ग

एवमिन्द्रियसुखस्य वर्त्मनः
सेवनादनुगृहीतमन्मथः ।
शैलराजभवने सहोमया
मासमात्रमवसद्वृषध्वजः ॥

Other texts to read

किरातार्जुनीयम् भारविः

नैषधीयचरितम् श्रीहर्षः

About

Resources

Connect

एवमिन्द्रियसुखस्य वर्त्मनःसेवनादनुगृहीतमन्मथः ।शैलराजभवने सहोमयामासमात्रमवसद्वृषध्वजः ॥

Other texts to read

किरातार्जुनीयम् भारविः

नैषधीयचरितम् श्रीहर्षः

About

Resources

Connect

एवमिन्द्रियसुखस्य वर्त्मनः
सेवनादनुगृहीतमन्मथः ।
शैलराजभवने सहोमया
मासमात्रमवसद्वृषध्वजः ॥