अन्वयः
AI
कतिचित् वासराणि स्थाणुना अनया च कथञ्चन रतम् अकारि। शनैः शनैः ज्ञातमन्मथरसः सा रतिदुःखशीलतां मुमोच।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
वासराणीति । स्थाणुना शंभुना कर्त्रा प्रिया पार्वती कर्मभूता कतिचिद्वासराणि । कैश्चिदहोभिरित्यर्थः । अत्यन्तसंयोगे द्वितीया । कथंचन कृच्छ्रेण पदं पदप्रक्षेपमकार्यत कारिता । सुरतकर्मणीति शेषः । करोतेर्ण्यन्तात्कर्मणि लुङ् । `हृक्रोरन्यतरस्याम्` (अष्टाध्यायी १.४.५३ ) इत्यणि कर्तुः कर्मत्वे `ण्यन्ते कर्तुश्च कर्मणा` इत्यभिहितत्वं च । सा कृतपदा पार्वती ज्ञातमन्मथरसानुभूतसुरतसुखास्वादा सती । `आस्वादे विरसमाहुः` इति शब्दानुशासने । शनैः शनैः क्रमेण रतौ रते दुःखशीलतां प्रतिकूलस्वभावतां मुमोच `शीलं स्वभावे सद्वृत्ते` इत्यमरः (अमरकोशः ३.३.२०९ ) । मध्यमावस्थां प्राप्तेत्यर्थः
Summary
AI
For some days, love-making was somehow performed by Sthanu (Shiva) and her. Gradually, having come to know the essence of passion, she gave up her painful aversion to love-play.
सारांश
AI
शिव के साथ कुछ दिन बिताने के बाद, धीरे-धीरे काम-रस का अनुभव करते हुए पार्वती ने रति के समय होने वाली अपनी झिझक और पीड़ा का त्याग कर दिया।
पदच्छेदः
AI
| वासराणि | वासर (२.३) | days |
| कतिचित् | कतिचित् | some |
| कथञ्चन | कथञ्चन | somehow |
| स्थाणुना | स्थाणु (३.१) | by Sthanu (Shiva) |
| रतम् | रत (√रम्+क्त, १.१) | love-making |
| अकारि | अकारि (√कृ भावकर्मणोः लुङ् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | was performed |
| च | च | and |
| अनया | इदम् (३.१) | by her |
| ज्ञातमन्मथरसः | ज्ञात (√ज्ञा+क्त)–मन्मथ–रस (१.१) | she who had come to know the essence of passion |
| शनैः | शनैस् | Gradually |
| शनैः | शनैस् | gradually |
| सा | तद् (१.१) | she |
| मुमोच | मुमोच (√मुच् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | gave up |
| रतिदुःखशीलताम् | रति–दुःख–शीलता (२.१) | her painful aversion to love-play |
छन्दः
रथोद्धता [११: रनरलग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| वा | स | रा | णि | क | ति | चि | त्क | थ | ञ्च | न |
| स्था | णु | ना | र | त | म | का | रि | चा | न | या |
| ज्ञा | त | म | न्म | थ | र | सा | श | नैः | श | नैः |
| सा | मु | मो | च | र | ति | दुः | ख | शी | ल | ताम् |
| र | न | र | ल | ग | ||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.