वधूर्विधात्रा प्रतिनन्द्यते स्म
कल्याणि वीरप्रसवा भवेति ।
वाचस्पतिः सन्नपि सोऽष्टमूर्त्त-
वाशास्य चिन्तास्तिमितो बभूव ॥
वधूर्विधात्रा प्रतिनन्द्यते स्म
कल्याणि वीरप्रसवा भवेति ।
वाचस्पतिः सन्नपि सोऽष्टमूर्त्त-
वाशास्य चिन्तास्तिमितो बभूव ॥
कल्याणि वीरप्रसवा भवेति ।
वाचस्पतिः सन्नपि सोऽष्टमूर्त्त-
वाशास्य चिन्तास्तिमितो बभूव ॥
अन्वयः
AI
विधात्रा वधूः "कल्याणि, वीरप्रसवा भव" इति प्रतिनन्द्यते स्म। सः वाचस्पतिः सन् अपि अष्टमूर्तेः आशास्य चिन्तास्तिमितः बभूव।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
वधूरिति । वधूः कन्या विधात्रा ब्रह्मणा । हे कल्याणि शोभने, वीरः प्रसवोऽपत्यं यस्याः सा वीरप्रसवा वीरप्रसूर्भवेति प्रतिनन्द्यते स्म । आशिषमुत्क्वेत्यर्थः । स विधाता वाचस्पतिर्वागीश्वरोऽपि सन् । कस्कादिषु पाठात्साधुः । अष्टमूर्तौ शिवे त्वाशास्यमाकाङ्क्ष्यं तत्र चिन्ता विचारस्तस्यां स्तिमितो मन्दो बभूव । तस्य, निरीहस्याशास्याभावादाशिषि स्तिमितत्वमित्यर्थः
Summary
AI
The Creator (Brahma) blessed the bride, saying, "O blessed one, may you be the mother of a hero." Although he was the lord of speech, after blessing the eight-formed one (Shiva), he became still with thought.
सारांश
AI
ब्रह्मा जी ने पार्वती को 'वीर पुत्रों की माता बनो' का आशीर्वाद दिया। स्वयं वाणी के स्वामी होने पर भी शिव उस समय चिंतन में मग्न होकर शांत रहे।
पदच्छेदः
AI
| वधूः | वधू (१.१) | The bride |
| विधात्रा | विधातृ (३.१) | by the Creator (Brahma) |
| प्रतिनन्द्यते | प्रतिनन्द्यते (प्रति√नन्द् भावकर्मणोः लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | was blessed |
| स्म | स्म | (makes it past tense) |
| कल्याणि | कल्याणी (८.१) | O blessed one |
| वीरप्रसवा | वीर–प्रसवा (१.१) | mother of a hero |
| भव | भव (√भू कर्तरि लोट् (परस्मै.) म.पु. एक.) | be |
| इति | इति | thus |
| वाचस्पतिः | वाच्–पति (१.१) | the lord of speech (Brahma) |
| सन् | सत् (√अस्+शतृ, १.१) | being |
| अपि | अपि | although |
| सः | तद् (१.१) | he |
| अष्टमूर्त्तेः | अष्टन्–मूर्ति (६.१) | of the eight-formed one (Shiva) |
| आशास्य | आशास्य (आ√शास्+ल्यप्) | having blessed |
| चिन्तास्तिमितः | चिन्ता–स्तिमित (१.१) | still with thought |
| बभूव | बभूव (√भू कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | became |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| व | धू | र्वि | धा | त्रा | प्र | ति | न | न्द्य | ते | स्म |
| क | ल्या | णि | वी | र | प्र | स | वा | भ | वे | ति |
| वा | च | स्प | तिः | स | न्न | पि | सो | ऽष्ट | मू | र्त्त |
| वा | शा | स्य | चि | न्ता | स्ति | मि | तो | ब | भू | व |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.