इत्थं विधिज्ञेन पुरोहितेन
प्रयुक्तपाणिग्रहणोपचारौ ।
प्रणेमतुस्तौ पितरौ प्रजानां
पद्मासनस्थाय पितामहाय ॥
इत्थं विधिज्ञेन पुरोहितेन
प्रयुक्तपाणिग्रहणोपचारौ ।
प्रणेमतुस्तौ पितरौ प्रजानां
पद्मासनस्थाय पितामहाय ॥
प्रयुक्तपाणिग्रहणोपचारौ ।
प्रणेमतुस्तौ पितरौ प्रजानां
पद्मासनस्थाय पितामहाय ॥
अन्वयः
AI
इत्थम् विधिज्ञेन पुरोहितेन प्रयुक्तपाणिग्रहणोपचारौ तौ प्रजानाम् पितरौ पद्मासनस्थाय पितामहाय प्रणेमतुः।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
इत्थमित । इत्थमनेन प्रकारेण । `इदमस्थमुः` (अष्टाध्यायी ५.३.२४ ) इति थमुप्रत्ययः । विधिज्ञेन विवाहप्रयोगज्ञेन । शास्त्रज्ञेनेत्यर्थः । पुरोहितेन हैमवतेन प्रयुक्तपाणिग्रहणोपचारौ कृतविवाहकर्माणौ प्रजानां पितरौ तावुमामहेश्वरौ पद्मासनस्थाय पद्मासनोपविष्टाय पितॄणां पित्रे `पितामहो विरिञ्चौ स्यात्तातस्य जनकेऽपि च` इति विश्वः । `पितृव्यमातुलमातामहपितामहाः` (अष्टाध्यायी ४.२.३६ ) इति निपातनात्साधुः । प्रणेमतुर्नमश्चक्रतुः । पितामहस्य पित्रोरपि पूज्यत्वादिति भावः
Summary
AI
Thus, with the wedding ceremonies conducted by the ritual-knowing priest, the two, the parents of all beings, bowed down to the great father (Brahma) seated on his lotus throne.
सारांश
AI
पुरोहित द्वारा पाणिग्रहण संस्कार विधिपूर्वक संपन्न कराए जाने के बाद, जगत के माता-पिता शिव और पार्वती ने कमल पर आसीन ब्रह्मा जी को प्रणाम किया।
पदच्छेदः
AI
| इत्थम् | इत्थम् | Thus |
| विधिज्ञेन | विधि–ज्ञ (३.१) | by the one who knows the rituals |
| पुरोहितेन | पुरोहित (३.१) | by the priest |
| प्रयुक्तपाणिग्रहणोपचारौ | प्रयुक्त (प्र√युज्+क्त)–पाणिग्रहण–उपचार (१.२) | the two for whom the wedding ceremonies were performed |
| प्रणेमतुः | प्रणेमतुः (प्र√नम् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. द्वि.) | bowed |
| तौ | तद् (१.२) | the two |
| पितरौ | पितृ (१.२) | parents |
| प्रजानाम् | प्रजा (६.३) | of the beings |
| पद्मासनस्थाय | पद्म–आसन–स्थ (√स्था, ४.१) | to the one seated on the lotus |
| पितामहाय | पितामह (४.१) | to the great father (Brahma) |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| इ | त्थं | वि | धि | ज्ञे | न | पु | रो | हि | ते | न |
| प्र | यु | क्त | पा | णि | ग्र | ह | णो | प | चा | रौ |
| प्र | णे | म | तु | स्तौ | पि | त | रौ | प्र | जा | नां |
| प | द्मा | स | न | स्था | य | पि | ता | म | हा | य |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.