ध्रुवेण भर्त्रा ध्रुवदर्शनाय
प्रयुज्यमाना प्रियदर्शनेन ।
सा दृष्ट इत्याननमुन्नमय्य
ह्रीसन्नकण्ठी कथमप्युवाच ॥
ध्रुवेण भर्त्रा ध्रुवदर्शनाय
प्रयुज्यमाना प्रियदर्शनेन ।
सा दृष्ट इत्याननमुन्नमय्य
ह्रीसन्नकण्ठी कथमप्युवाच ॥
प्रयुज्यमाना प्रियदर्शनेन ।
सा दृष्ट इत्याननमुन्नमय्य
ह्रीसन्नकण्ठी कथमप्युवाच ॥
अन्वयः
AI
प्रियदर्शनेन ध्रुवेण भर्त्रा ध्रुवदर्शनाय प्रयुज्यमाना, ह्रीसन्नकण्ठी सा, आननम् उन्नमय्य "दृष्टः" इति कथम् अपि उवाच।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
ध्रुवेणेति । प्रियं दर्शनं यस्य कर्मभूतस्य । तेन प्रियदर्शनेन ध्रुवेण शाश्वतेन भर्त्रा ध्रुवस्य नक्षत्रविशेषस्य दर्शनाय । `ध्रुवो भभेदे क्लीबं तु निश्चिते शाश्वते त्रिषु` इत्यमरः । प्रयुज्यमाना दृश्यतामिति प्रेर्यमाणा ह्रीसन्नकण्ठी ह्रीया हीनस्वरा सा वधूः कथमप्याननमुन्नमय्य दृष्ट इत्युवाच
Summary
AI
Urged by her handsome and steadfast husband to look at the pole star (Dhruva), she, with her voice choked by shyness, lifted her face and somehow managed to say, "I have seen it."
सारांश
AI
प्रियदर्शन शिव द्वारा ध्रुव तारा देखने के लिए कहे जाने पर, लज्जा के कारण रुंधे हुए कंठ वाली पार्वती ने कठिनाई से अपना मुख उठाकर कहा कि उन्होंने तारा देख लिया है।
पदच्छेदः
AI
| ध्रुवेण | ध्रुव (३.१) | by the steadfast |
| भर्त्रा | भर्तृ (३.१) | husband |
| ध्रुवदर्शनाय | ध्रुव–दर्शन (४.१) | for seeing the pole star |
| प्रयुज्यमाना | प्रयुज्यमान (प्र√युज्+शानच्, १.१) | being urged |
| प्रियदर्शनेन | प्रिय–दर्शन (३.१) | by the handsome one |
| सा | तद् (१.१) | she |
| दृष्टः | दृष्ट (√दृश्+क्त, १.१) | is seen |
| इति | इति | thus |
| आननम् | आनन (२.१) | her face |
| उन्नमय्य | उन्नमय्य (उद्√नम्+णिच्+ल्यप्) | having lifted |
| ह्रीसन्नकण्ठी | ह्री–सन्न (√सद्+क्त)–कण्ठ (१.१) | she whose throat was choked with shyness |
| कथमपि | कथम्–अपि | somehow |
| उवाच | उवाच (√वच् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | said |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ध्रु | वे | ण | भ | र्त्रा | ध्रु | व | द | र्श | ना | य |
| प्र | यु | ज्य | मा | ना | प्रि | य | द | र्श | ने | न |
| सा | दृ | ष्ट | इ | त्या | न | न | मु | न्न | म | य्य |
| ह्री | स | न्न | क | ण्ठी | क | थ | म | प्यु | वा | च |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.