तौ दम्पती त्रिः परिणीय वह्नि-
म्कराग्रसंस्पर्शनिमीलिताक्षीम् ।
तां कारयामास वधूं पुरोधा-
स्तस्मिन्समिद्धार्चिषि लाजमोक्षम् ॥

अन्वयः AI पुरोधाः तौ दम्पती त्रिः वह्निम् परिणीय, कर-अग्र-संस्पर्श-निमीलित-अक्षीम् ताम् वधूम् तस्मिन् समिद्ध-अर्चिषि लाज-मोक्षम् कारयामास।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) ताविति । स पुरस्तादेव हितं विधत्त इति पुरोधाः पुरोहितोऽन्योन्यस्य संस्पर्शन स्पर्शसुखेन निमीलिताक्षौ तौ जाया च पतिश्च दंपती कर्मभूतौ । जायाशब्दस्य दंभावो निपातितः । वह्निं त्रिस्त्रिवारम् । `द्वित्रिचतुर्भ्यः सुच्` (अष्टाध्यायी ५.४.१८ ) सुच् । परिणीय परितो नीत्वा । प्रदक्षिणीकार्येत्यर्थः । नयतेर्द्विकर्मकाल्ल्यप् । समिद्धार्चिषि दीप्तज्वाले तस्मिन्वह्नौ वधूं लाजविसर्गं कारयामास । `हृक्रोरन्यतरस्याम्` (अष्टाध्यायी १.४.५३ ) इति विकल्पादणिकर्तुः कर्मत्वम्
Summary AI After leading the couple thrice around the fire, the priest had the bride—her eyes closed from the touch of her husband's fingertips—perform the offering of parched grains into that brightly blazing fire.
सारांश AI अग्नि के तीन फेरे लेने के बाद, शिव के स्पर्श से आँखें मूंदे हुए पार्वती से पुरोहित ने प्रज्वलित अग्नि में लाज अर्पित करवाईं।
पदच्छेदः AI
तौतद् (१.२) the two
दम्पतीदम्पती (१.२) the couple
त्रिःत्रिः thrice
परिणीयपरिणीय (परि√नी+ल्यप्) having led around
वह्निम्वह्नि (२.१) the fire
कराग्रसंस्पर्शनिमीलिताक्षीम्करअग्रसंस्पर्शनिमीलित (नि√मील्+क्त)अक्षि (२.१) she whose eyes were closed by the touch of his fingertips
ताम्तद् (२.१) her
कारयामासकारयामास (√कृ +णिच् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) caused to do
वधूम्वधू (२.१) the bride
पुरोधाःपुरोधस् (१.१) the priest
तस्मिन्तद् (७.१) into that
समिद्धार्चिषिसमिद्ध (सम्√इन्ध्+क्त)अर्चिस् (७.१) brightly blazing
लाजमोक्षम्लाजमोक्ष (२.१) the offering of parched grains
छन्दः उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
१० ११
तौ म्प ती त्रिः रि णी ह्नि
म्क रा ग्र सं स्प र्श नि मी लि ता क्षीम्
तां का या मा धूं पु रो धा
स्त स्मि न्स मि द्धा र्चि षि ला मो क्षम्
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.