तमन्वगिन्द्रप्रमुखाश्च देवाः
सप्तर्षिपूर्वाः परमर्षयश्च ।
गणाश्च गिर्यालयमभ्यगच्छ-
न्प्रशस्तमारम्भमिवोत्तमार्थाः ॥
तमन्वगिन्द्रप्रमुखाश्च देवाः
सप्तर्षिपूर्वाः परमर्षयश्च ।
गणाश्च गिर्यालयमभ्यगच्छ-
न्प्रशस्तमारम्भमिवोत्तमार्थाः ॥
सप्तर्षिपूर्वाः परमर्षयश्च ।
गणाश्च गिर्यालयमभ्यगच्छ-
न्प्रशस्तमारम्भमिवोत्तमार्थाः ॥
अन्वयः
AI
इन्द्रप्रमुखाः देवाः च, सप्तर्षिपूर्वाः परमर्षयः च, गणाः च तम् अन्वक् गिरि-आलयम् अभ्यगच्छन्, उत्तमार्थाः प्रशस्तम् आरम्भम् इव।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
तमिति । तमीश्वरमन्वगनुपदम् । अव्ययमेतत् । `अन्वगन्वक्षमनुगेऽनुपदं क्लीबमव्ययम्` इत्यमरः (अमरकोशः ३.१.७७ ) । इन्द्रप्रमुखा देवाश्च सप्तर्षयः पूर्वे येषां ते सप्तर्षिपूर्वाः । `न बहुव्रीहो` इति सर्वनामसंज्ञाप्रतिषेधः । परमर्षयः सनकादिमहर्षयश्च । `सन्महत्परमेत्तमोत्कृष्टाः पूज्यमानैः` इति तत्पुरुषः । गणाः प्रमथाश्चोत्तमार्था महाप्रयोजनाः आचाराः प्रशस्तं प्रकृष्टम् । अमोधमित्यर्थः । आरभ्यत इत्यारम्भ उपायस्तमिव गिर्यालयं हिमवन्मन्दिरमभ्यगच्छन् । प्राविशन्नित्यर्थः
Summary
AI
The gods led by Indra, the great sages preceded by the Saptarshis, and Shiva's attendants all followed him and entered the mountain's abode, just as those with a noble purpose follow a laudable beginning.
सारांश
AI
इंद्र आदि देवताओं, सप्तऋषियों और गणों ने शिव का वैसे ही अनुसरण किया जैसे महान कार्यों के पीछे उनकी सिद्धियाँ चलती हैं।
पदच्छेदः
AI
| तम् | तद् (२.१) | him |
| अन्वक् | अन्वक् | following |
| इन्द्रप्रमुखाः | इन्द्र–प्रमुख (१.३) | led by Indra |
| च | च | and |
| देवाः | देव (१.३) | the gods |
| सप्तर्षिपूर्वाः | सप्तर्षि–पूर्व (१.३) | preceded by the Saptarshis |
| परमर्षयः | परम–ऋषि (१.३) | the great sages |
| च | च | and |
| गणाः | गण (१.३) | the Ganas (attendants) |
| च | च | and |
| गिर्यालयम् | गिरि–आलय (२.१) | the mountain's abode |
| अभ्यगच्छन् | अभ्यगच्छन् (अभि√गम् कर्तरि लङ् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.) | approached |
| प्रशस्तम् | प्रशस्त (प्र√शंस+क्त, २.१) | a laudable |
| आरम्भम् | आरम्भ (आ√रभ्, २.१) | beginning |
| इव | इव | like |
| उत्तमार्थाः | उत्तम–अर्थ (१.३) | those with a noble purpose |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| त | म | न्व | गि | न्द्र | प्र | मु | खा | श्च | दे | वाः |
| स | प्त | र्षि | पू | र्वाः | प | र | म | र्ष | य | श्च |
| ग | णा | श्च | गि | र्या | ल | य | म | भ्य | ग | च्छ |
| न्प्र | श | स्त | मा | र | म्भ | मि | वो | त्त | मा | र्थाः |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.