तत्रावतीर्याच्युतदत्तहस्तः
शरद्घनाद्दीधितिमानिवोक्ष्णः ।
क्रान्तानि पूर्वं कमलासनेन
कक्ष्यान्तराण्यद्रिपतेर्विवेश ॥
तत्रावतीर्याच्युतदत्तहस्तः
शरद्घनाद्दीधितिमानिवोक्ष्णः ।
क्रान्तानि पूर्वं कमलासनेन
कक्ष्यान्तराण्यद्रिपतेर्विवेश ॥
शरद्घनाद्दीधितिमानिवोक्ष्णः ।
क्रान्तानि पूर्वं कमलासनेन
कक्ष्यान्तराण्यद्रिपतेर्विवेश ॥
अन्वयः
AI
तत्र अच्युतदत्तहस्तः उक्ष्णः अवतीर्य शरद्घनात् दीधितिमान् इव, पूर्वम् कमलासनेन क्रान्तानि अद्रिपतेः कक्ष्यान्तराणि विवेश।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
तत्रेति । तत्र हिमवदालयेऽच्युतेन विष्णुना दत्तहस्तः विस्तीर्णहस्तावलम्बः सन् । शरद्धनाच्छरन्मेधात् । शरद्विशेषणान्मेघस्य शुभ्रत्वं गम्यते । दीधितिमान्सूर्य इवोक्ष्णो वृषादवतीर्य कमलासनेन पूर्वमग्रे क्रान्तानि प्रविष्टान्यद्रिपतेः कक्ष्यान्तराणि गेहप्रकोष्ठान्तराणि विवेश । `कक्ष्या कच्छे वरत्रायां काञ्च्यां गेहे प्रकोष्ठके` । इति यादवः
Summary
AI
There, having dismounted from his bull with a hand lent by Achyuta (Vishnu), Shiva, resembling the sun emerging from an autumn cloud, entered the inner apartments of the lord of mountains, which had been previously traversed by the lotus-seated Brahma.
सारांश
AI
विष्णु का हाथ पकड़कर बैल से उतरे शिव ने हिमालय के उन कक्षों में प्रवेश किया, जहाँ पहले ब्रह्मा जी जा चुके थे।
पदच्छेदः
AI
| तत्र | तत्र | There |
| अवतीर्य | अवतीर्य (अव√तृ+ल्यप्) | having dismounted |
| अच्युतदत्तहस्तः | अच्युत–दत्त (√दा+क्त)–हस्त (१.१) | he whose hand was taken by Achyuta (Vishnu) |
| शरद्घनात् | शरद्–घन (५.१) | from an autumn cloud |
| दीधितिमान् | दीधितिमत् (१.१) | the sun |
| इव | इव | like |
| उक्ष्णः | उक्षन् (५.१) | from the bull |
| क्रान्तानि | क्रान्त (√क्रम्+क्त, २.३) | traversed |
| पूर्वम् | पूर्वम् | previously |
| कमलासनेन | कमल–आसन (३.१) | by the lotus-seated one (Brahma) |
| कक्ष्यान्तराणि | कक्ष्या–अन्तर (२.३) | the inner apartments |
| अद्रिपतेः | अद्रि–पति (६.१) | of the lord of mountains (Himalaya) |
| विवेश | विवेश (√विश् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | entered |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| त | त्रा | व | ती | र्या | च्यु | त | द | त्त | ह | स्तः |
| श | र | द्घ | ना | द्दी | धि | ति | मा | नि | वो | क्ष्णः |
| क्रा | न्ता | नि | पू | र्वं | क | म | ला | स | ने | न |
| क | क्ष्या | न्त | रा | ण्य | द्रि | प | ते | र्वि | वे | श |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.