अनेन संबन्धमुपेत्य दिष्ट्या
मनोरथप्रार्थितमीश्वरेण ।
मूर्धानमालि क्षितिधारणोच्च-
मुच्चैस्तरां वक्ष्यति शैलराजः ॥

अन्वयः AI आलि, शैल-राजः दिष्ट्या मनोरथ-प्रार्थितम् ईश्वरेण अनेन संबन्धम् उपेत्य, क्षिति-धारण-उच्चम् मूर्धानम् उच्चैस्तराम् वक्ष्यति।

सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) अनेनेति । हे आलि सखि ! `आलिः सखी वयस्या च` इत्यमरः (अमरकोशः २.६.१२ ) । शैलराजो हिमवान् । दिष्ट्यैत्यानन्देऽव्ययम् । मनोरथैः प्रार्थितमवरुद्धम् । अभिलाषविषयीकृतमित्यर्थः । `प्रार्थना याञ्चावरोधयोः` इत्यभिधानात् । अनेनेश्वरेण संबन्धमुपेत्यवाप्य क्षितिधारणेनोच्चमुन्नतं मूर्धानमुच्चैस्तरमुन्नततरम् । उच्चैरित्यव्ययात्तरप्प्रत्ययः । मूर्ध्नो द्रव्यत्वान्नामुप्रत्ययान्तो निपातः । `किमेतिङव्ययघादाम्वद्रव्यप्रकर्षे` इत्यादिनाऽद्रव्यप्रकर्षे तस्य विधानादिति । वक्ष्यति धारयिष्यति । वहतेर्लृट्

Summary AI "Oh friend! Having fortunately formed a relationship with this lord, who was sought after by her heart's desire, the king of mountains will now hold his head, already high from supporting the earth, even higher."

सारांश AI सखी! भगवान शिव से संबंध जुड़ने पर हिमालय अब गर्व से अपने उस मस्तक को और भी ऊंचा उठाएंगे, जिसने पहले ही पृथ्वी को धारण कर रखा है।

पदच्छेदः AI

अनेन	इदम् (३.१)	with this
संबन्धम्	संबन्ध (२.१)	relationship
उपेत्य	उपेत्य (उप√इ+ल्यप्)	having formed
दिष्ट्या	दिष्ट्या	fortunately
मनोरथ-प्रार्थितम्	मनोरथ–प्रार्थित (प्र√अर्थ्+क्त, २.१)	sought after by her heart's desire
ईश्वरेण	ईश्वर (३.१)	with the lord
मूर्धानम्	मूर्धन् (२.१)	his head
आलि	आलि (८.१)	Oh friend
क्षिति-धारण-उच्चम्	क्षिति–धारण–उच्च (२.१)	already high from supporting the earth
उच्चैस्तराम्	उच्चैस्तराम्	even higher
वक्ष्यति	वक्ष्यति (√वह् कर्तरि लृट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	will hold
शैल-राजः	शैल–राजन् (१.१)	the king of mountains

छन्दः उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
अ	ने	न	सं	ब	न्ध	मु	पे	त्य	दि	ष्ट्या
म	नो	र	थ	प्रा	र्थि	त	मी	श्व	रे	ण
मू	र्धा	न	मा	लि	क्षि	ति	धा	र	णो	च्च
मु	च्चै	स्त	रां	व	क्ष्य	ति	शै	ल	रा	जः

Other texts to read

रघुवंशम् कालिदासः

शिशुपालवधम् माघः

About

Resources

Connect