आलोकमार्गं सहसा व्रजन्त्या
कयाचिदुद्वेष्टनवान्तमाल्यः ।
बन्धुं न संभावित एव ताव-
त्करेण रुद्धोऽपि न केशपाशः ॥
आलोकमार्गं सहसा व्रजन्त्या
कयाचिदुद्वेष्टनवान्तमाल्यः ।
बन्धुं न संभावित एव ताव-
त्करेण रुद्धोऽपि न केशपाशः ॥
कयाचिदुद्वेष्टनवान्तमाल्यः ।
बन्धुं न संभावित एव ताव-
त्करेण रुद्धोऽपि न केशपाशः ॥
अन्वयः
AI
सहसा आलोक-मार्गम् व्रजन्त्या कयाचित् स्त्रिया उद्वेष्टन-वान्त-माल्यः केश-पाशः करेण रुद्धः अपि तावत् बन्धम् न एव संभावितः।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
आलोकमार्गमिति । आलोकमार्गं दर्शनपथम् । गवाक्षमित्यर्थः । सहसा व्रजन्त्या कयाचिदुद्वेष्टनो द्रुतगतिवशादुन्मुक्तबन्धनोऽत एव वान्तमाल्य उद्गीर्णमाल्यश्च यः स उद्वेष्टनवान्तमाल्यः करेण रुद्धो गृहीतः । अपि च केशपाशः केशकलापः । `पाशः पक्षश्च हस्तश्च कलापार्थाः कचात्परे` इत्यमरः (अमरकोशः २.६.९९ ) । तावदालोकनमार्गप्राप्तिपर्यन्तं बद्धुम् । बन्धनायेत्यर्थः । न संभावितो न स्मृत एव
Summary
AI
As one woman hurried to a window, the garland fell from her untied hair. Though she tried to hold her mass of hair with her hand, she could not manage to tie it up.
सारांश
AI
झरोखे की ओर तेजी से दौड़ती हुई एक स्त्री के केश खुल गए, किंतु उसने अपने खुले बालों को सँवारने के बजाय केवल हाथ से पकड़कर ही काम चलाया।
पदच्छेदः
AI
| आलोक-मार्गम् | आलोक–मार्ग (२.१) | to a window |
| सहसा | सहसा | hurriedly |
| व्रजन्त्या | व्रजन्ती (√व्रज्+शतृ, ३.१) | by one who was going |
| कयाचित् | किम् (३.१) | by a certain woman |
| उद्वेष्टन-वान्त-माल्यः | उद्वेष्टन–वान्त–माल्य (१.१) | from which the garland had fallen due to being untied |
| बन्धम् | बन्ध (२.१) | the tying |
| न | न | not |
| संभावितः | संभावित (सम्√भू+णिच्+क्त, १.१) | was accomplished |
| एव | एव | even |
| तावत् | तावत् | then |
| करेण | कर (३.१) | with her hand |
| रुद्धः | रुद्ध (√रुध्+क्त, १.१) | held |
| अपि | अपि | though |
| केश-पाशः | केश–पाश (१.१) | her mass of hair |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| आ | लो | क | मा | र्गं | स | ह | सा | व्र | ज | न्त्या |
| क | या | चि | दु | द्वे | ष्ट | न | वा | न्त | मा | ल्यः |
| ब | न्धुं | न | सं | भा | वि | त | ए | व | ता | व |
| त्क | रे | ण | रु | द्धो | ऽपि | न | के | श | पा | शः |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.