Loading data... On slow networks this could take a few minutes.
100%

मूर्ते च गङ्गायमुने तदानीं
सचामरे देवमसेविषाताम् ।
समुद्रगारूपविपर्ययेऽपि
सहंसपाते इव लक्ष्यमाणे ॥

अन्वयः AI तदानीम् मूर्ते गङ्गा-यमुने च स-चामरे (सत्यौ) देवम् असेविषाताम्। समुद्रगा-रूप-विपर्यये अपि (ते) स-हंस-पाते इव लक्ष्यमाणे (आस्ताम्)।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) मूर्ते इति । गङ्गा च यमुना च गङ्गायमुने मूर्ते विग्रहधारिण्यौ सचामरे चामरसहिते सत्यौ । अत एव समुद्रगा नदी तस्या रुपं स्वरुपं तस्य विपर्ययेऽप्यभावेऽपि सह हंसपातेन हंसचारेण वर्तेत इति सहंसपाते इव `तेन सहेति तुल्ययोगे` (अष्टाध्यायी २.२.२८ ) इति बहुव्रीहिः । `वोपसर्जनस्य` (अष्टाध्यायी ६.३.८२ ) इति सभावः । लक्ष्यमाणे दृश्यमाने सत्यौ तदानीं विवाहसमये देवमसेविषातामभजताम् । सेवतेर्लङ् । गङ्गायमुने चामरग्राहिण्यौ देवमुपतस्थतुरित्यर्थः
Summary AI At that time, the rivers Ganga and Yamuna, in personified forms, served the god by waving whisks. Even though they had abandoned their river forms, the movement of the white whisks made them appear as if they were still accompanied by flights of swans.
सारांश AI साक्षात् रूप धारण किए हुए गंगा और यमुना चँवर डुलाकर शिव की सेवा करने लगीं। मनुष्य रूप में होने पर भी वे अपने हंसों और लहरों के चिन्हों से पहचानी जा रही थीं।
पदच्छेदः AI
मूर्तेमूर्त (१.२) personified
and
गङ्गा-यमुनेगङ्गायमुना (१.२) Ganga and Yamuna
तदानीम्तदानीम् at that time
स-चामरेसचामर (१.२) holding whisks
देवम्देव (२.१) the god
असेविषाताम्असेविषाताम् (√सेव् कर्तरि लिट् (आत्मने.) प्र.पु. द्वि.) served
समुद्रगा-रूप-विपर्ययेसमुद्रगारूपविपर्यय (७.१) despite the change from their form as rivers
अपिअपि even
स-हंस-पातेसहंसपात (१.२) appearing as if with the flight of swans
इवइव as if
लक्ष्यमाणेलक्ष्यमाण (√लक्ष्+यक्+शानच्, १.२) being seen
छन्दः उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
१० ११
मू र्ते ङ्गा मु ने दा नीं
चा रे दे से वि षा ताम्
मु द्र गा रू वि र्य ये ऽपि
हं पा ते क्ष्य मा णे
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.