सा संभवद्भिः कुसुमैर्लतेव
ज्योतिर्भिरुद्यद्भिरिव त्रियामा ।
सरिद्विहङ्गैरिव लीयमानै-
रामुच्यमानाभरणा चकासे ॥
सा संभवद्भिः कुसुमैर्लतेव
ज्योतिर्भिरुद्यद्भिरिव त्रियामा ।
सरिद्विहङ्गैरिव लीयमानै-
रामुच्यमानाभरणा चकासे ॥
ज्योतिर्भिरुद्यद्भिरिव त्रियामा ।
सरिद्विहङ्गैरिव लीयमानै-
रामुच्यमानाभरणा चकासे ॥
अन्वयः
AI
आमुच्यमाना-आभरणा सा, संभवद्भिः कुसुमैः लता इव, उद्यद्भिः ज्योतिर्भिः त्रियामा इव, लीयमानैः विहङ्गैः सरित् इव चकासे।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
सेति । आमुच्यमानाभरणा निबध्यमानाभरणा सा गौरी संभवद्भिरुत्पद्यमानैः कुसुमैर्लतेव । अनेन पद्मरागेन्द्रनीलादीन्याभरणानि सूचितानि, लताकुसुमानां नानावर्णत्वात् । उद्यद्भिरुदयं गच्छद्भिर्ज्योतिर्भिरुडुभिस्त्रियामा रात्रिरिव । अनेन मौक्तिकानि कथितानि । लीयमानैराश्रयद्भिः । निषीदद्भिरित्यर्थः । विहंगैश्चक्रवाकैः सरिदिव । अनेन सुवर्णाभरणानि सूचितानि । विहंगाश्च तत्सूचनाय चक्रवाका अभिमताः । चकासे रेजे । अत्र लताकुसुमादीनां सहजसंबन्धिनामुपमानत्वेनोपादानादाहर्यकमपि तस्याः सहजमिवाशोभतेति भावः
Summary
AI
As she was being adorned with ornaments, she shone like a creeper with blossoming flowers, like the night with rising stars, and like a river with settling birds.
सारांश
AI
आभूषणों से सुसज्जित पार्वती खिले हुए फूलों वाली लता, नक्षत्रों से युक्त रात्रि और जलपक्षियों से भरी नदी के समान अत्यंत सुशोभित हुईं।
पदच्छेदः
AI
| सा | तद् (१.१) | she |
| संभवद्भिः | संभवत् (सम्√भू+शतृ, ३.३) | with blossoming |
| कुसुमैः | कुसुम (३.३) | flowers |
| लता | लता (१.१) | a creeper |
| इव | इव | like |
| ज्योतिर्भिः | ज्योतिस् (३.३) | with stars |
| उद्यद्भिः | उद्यत् (उद्√इ+शतृ, ३.३) | with rising |
| इव | इव | like |
| त्रियामा | त्रियामा (१.१) | the night |
| सरित् | सरित् (१.१) | a river |
| विहङ्गैः | विहङ्ग (३.३) | with birds |
| इव | इव | like |
| लीयमानैः | लीयमान (√ली+शानच्, ३.३) | with settling |
| आमुच्यमाना-आभरणा | आमुच्यमान (आ√मुच्+यक्+शानच्)–आभरण (१.१) | she who was being adorned with ornaments |
| चकासे | चकासे (√काश् कर्तरि लिट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | shone |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| सा | सं | भ | व | द्भिः | कु | सु | मै | र्ल | ते | व |
| ज्यो | ति | र्भि | रु | द्य | द्भि | रि | व | त्रि | या | मा |
| स | रि | द्वि | ह | ङ्गै | रि | व | ली | य | मा | नै |
| रा | मु | च्य | मा | ना | भ | र | णा | च | का | से |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.