कर्णार्पितो लोध्रकषायरूक्षे
गोरोचनाक्षेपनितान्तगौरे ।
तस्याः कपोले परभागलाभा-
द्बबन्ध चक्षूंषि यवप्ररोहः ॥
कर्णार्पितो लोध्रकषायरूक्षे
गोरोचनाक्षेपनितान्तगौरे ।
तस्याः कपोले परभागलाभा-
द्बबन्ध चक्षूंषि यवप्ररोहः ॥
गोरोचनाक्षेपनितान्तगौरे ।
तस्याः कपोले परभागलाभा-
द्बबन्ध चक्षूंषि यवप्ररोहः ॥
अन्वयः
AI
तस्याः लोध्र-कषाय-रूक्षे गोरोचना-क्षेप-नितान्त-गौरे कपोले कर्ण-अर्पितः यव-प्ररोहः परभाग-लाभात् चक्षूंषि बबन्ध ।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
कर्णेति । तस्या गौर्याः कर्णेऽर्पितो निक्षिप्तो यवप्ररोहो यवाङ्कुरो लोध्रस्य वृक्षविशेषस्य कषायेण विलेपनेन रुक्षे विशदे । उद्वर्तिते इत्यर्थः । `कषायो रसभेदे स्यादङ्गरागे विलेपने` । इति विश्वः । गोरोचनायाः क्षेपेण विन्यासेन नितान्तगौरेऽत्यन्तारुणे । `गौरः श्वेतेऽरुणे पीते` इति विश्वः । कपोले गण्डस्थले परभागलाभाद्वर्णोत्कर्षप्राप्तेश्चक्षूंषि । द्रष्टॄणामिति शेषः । बबन्ध जहार । आचकर्षेत्यर्थः । गोरोचनारुणे गण्डस्थले पाण्डुरो यवाङ्कुरो विजातीयवर्णसंनिधानाल्लब्धवर्णोत्कर्षः संश्चक्षुराकर्षकोऽभूदिति भावः
Summary
AI
A barley shoot, placed on her ear, attracted all eyes because it attained supreme beauty on her cheek, which was slightly rough from Lodhra powder and extremely fair from the application of Gorochana.
सारांश
AI
लोध्र चूर्ण और गोरोचन के लेप से गोरे हुए कपोलों पर सजा हुआ जौ का हरा अंकुर अपनी विशिष्ट कांति के कारण देखने वालों की आँखों को अपनी ओर खींच रहा था।
पदच्छेदः
AI
| कर्णार्पितः | कर्ण–अर्पित (√ऋ+णिच्+क्त, १.१) | placed on her ear |
| लोध्रकषायरूक्षे | लोध्र–कषाय–रूक्ष (७.१) | on the (cheek) which was slightly rough from Lodhra powder |
| गोरोचनाक्षेपनितान्तगौरे | गोरोचना–क्षेप–नितान्त–गौर (७.१) | and extremely fair from the application of Gorochana |
| तस्याः | तद् (६.१) | her |
| कपोले | कपोल (७.१) | on the cheek |
| परभागलाभात् | पर–भाग–लाभ (५.१) | from attaining supreme beauty |
| बबन्ध | बबन्ध (√बन्ध् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | attracted |
| चक्षूंषि | चक्षुस् (२.३) | the eyes |
| यवप्ररोहः | यव–प्ररोह (१.१) | a barley shoot |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| क | र्णा | र्पि | तो | लो | ध्र | क | षा | य | रू | क्षे |
| गो | रो | च | ना | क्षे | प | नि | ता | न्त | गौ | रे |
| त | स्याः | क | पो | ले | प | र | भा | ग | ला | भा |
| द्ब | ब | न्ध | च | क्षूं | षि | य | व | प्र | रो | हः |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.