विन्यस्तशुक्लागुरु चक्रुरस्या
गोरोचनापत्रविभङ्गमङ्गम् ।
सा चक्रवाकाङ्कितसैकताया-
स्त्रिस्रोतसः कान्तिमतीत्य तस्थौ ॥
विन्यस्तशुक्लागुरु चक्रुरस्या
गोरोचनापत्रविभङ्गमङ्गम् ।
सा चक्रवाकाङ्कितसैकताया-
स्त्रिस्रोतसः कान्तिमतीत्य तस्थौ ॥
गोरोचनापत्रविभङ्गमङ्गम् ।
सा चक्रवाकाङ्कितसैकताया-
स्त्रिस्रोतसः कान्तिमतीत्य तस्थौ ॥
अन्वयः
AI
(नार्यः) अस्याः अङ्गम् विन्यस्त-शुक्ल-अगुरु, गोरोचना-पत्र-विभङ्गम् चक्रुः । सा चक्रवाक-अङ्कित-सैकतायाः त्रिस्रोतसः कान्तिम् अतीत्य तस्थौ ।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
विन्यस्तेति । अस्या गौर्या अङ्गं गात्रं विन्यस्तं विरचितं शुक्लागुरु यस्मिस्तद् गोरोचनायाः पत्त्रैः पत्ररचनाभिर्विभक्तं विशेषितं चक्रुः । सा तथाभूता गौरी चक्रवाकैरङ्कितं सैकतं यस्यास्तस्यास्त्रिस्त्रोतसो गङ्गायाः । कान्तिं शोभामतीत्यातिक्रम्य तस्थौ । अत्र गोरोचनाचक्रवाकयोः पीतत्वेन साम्यं, त्रिस्रोतसो धावल्यं तु प्रसिद्धत्वान्न स्वपदेनोपात्तम्
Summary
AI
They decorated her limbs with white aloe-wood paste and drew leaf-patterns with Gorochana pigment. She then surpassed the beauty of the Ganga, whose sandbanks are marked by Chakravaka birds.
सारांश
AI
उनके शरीर पर श्वेत अगरु और गोरोचन से पत्र-रचना की गई। इस वेश में वे चकवा-चकवी के जोड़ों से युक्त गंगा नदी के तट से भी अधिक सुंदर लग रही थीं।
पदच्छेदः
AI
| विन्यस्तशुक्लागुरु | विन्यस्त (वि+नि√अस्+क्त)–शुक्ल–अगुरु (२.१) | with white aloe-wood paste applied |
| चक्रुः | चक्रुः (√कृ कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.) | they made |
| अस्याः | इदम् (६.१) | her |
| गोरोचनापत्रविभङ्गम् | गोरोचना–पत्र–विभङ्ग (२.१) | with leaf-patterns of Gorochana |
| अङ्गम् | अङ्ग (२.१) | limbs |
| सा | तद् (१.१) | she |
| चक्रवाकाङ्कितसैकतायाः | चक्रवाक–अङ्कित (√अङ्क्+क्त)–सैकत (६.१) | of that which has sandbanks marked by Chakravaka birds |
| त्रिस्रोतसः | त्रिस्रोतस् (६.१) | of the Ganga |
| कान्तिम् | कान्ति (२.१) | the beauty |
| अतीत्य | अतीत्य (अति√इ+ल्यप्) | having surpassed |
| तस्थौ | तस्थौ (√स्था कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | stood |
छन्दः
इन्द्रवज्रा [११: ततजगग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| वि | न्य | स्त | शु | क्ला | गु | रु | च | क्रु | र | स्या |
| गो | रो | च | ना | प | त्र | वि | भ | ङ्ग | म | ङ्गम् |
| सा | च | क्र | वा | का | ङ्कि | त | सै | क | ता | या |
| स्त्रि | स्रो | त | सः | का | न्ति | म | ती | त्य | त | स्थौ |
| त | त | ज | ग | ग | ||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.