अन्वयः
AI
मुक्तायज्ञोपवीतानि हैमवल्कलाः रत्नाक्षसूत्राः (ते) प्रव्रज्याम् आश्रिताः कल्पवृक्षाः इव बिभ्रतः (आसन्) ।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
मुक्तेति । मुक्तानां मौक्तिकानां यज्ञोपवीतानि मुक्तामयानीत्यर्थः । बिभ्रतो दधानाः । हेमगयानि वल्कलानि येषां ते हैमवल्कलाः । रत्नमयान्यक्षसूत्राणि येषां ते रत्नाक्षसूत्राः । प्रव्रज्यां प्रव्रजनम् । `व्रजयजोर्भावे क्यप् । आश्रिताः कल्पवृक्षा इव स्थिताः । अत्र चतुर्थाश्रमवाचिना प्रव्रज्याशब्देन वानरप्रस्थाश्रमो लक्ष्यते । `जहुः परिग्रहव्रीडां प्राजापत्यास्तपस्विनः` (६.३४) । इति सपत्नीकत्वाभिधानात् सुतविन्यस्तपत्नीकस्तया वानुगतोऽपि सन्` । इति वानप्रस्थस्योभयथा स्मरणात्
Summary
AI
Wearing sacred threads of pearls, golden bark garments, and holding rosaries of gems, they appeared like wish-fulfilling trees that had undertaken the vow of asceticism.
सारांश
AI
मोतियों के यज्ञोपवीत, स्वर्णमयी वल्कल वस्त्र और रत्नों की माला धारण किए हुए वे मुनि ऐसे लग रहे थे मानो कल्पवृक्षों ने ही संन्यास धारण कर लिया हो।
पदच्छेदः
AI
| मुक्तायज्ञोपवीतानि | मुक्ता–यज्ञोपवीत (२.३) | sacred threads of pearls |
| बिभ्रतः | बिभ्रत् (√भृ+शतृ, १.३) | wearing |
| हैमवल्कलाः | हैम–वल्कल (१.३) | wearing golden bark garments |
| रत्नाक्षसूत्राः | रत्न–अक्षसूत्र (१.३) | holding rosaries of gems |
| प्रव्रज्याम् | प्रव्रज्या (२.१) | the vow of asceticism |
| कल्पवृक्षाः | कल्पवृक्ष (१.३) | wish-fulfilling trees |
| इव | इव | like |
| आश्रिताः | आश्रित (आ√श्रि+क्त, १.३) | that had undertaken |
छन्दः
अनुष्टुप् [८]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| मु | क्ता | य | ज्ञो | प | वी | ता | नि |
| बि | भ्र | तो | है | म | व | ल्क | लाः |
| र | त्ना | क्ष | सू | त्राः | प्र | व्र | ज्यां |
| क | ल्प | वृ | क्षा | इ | वा | श्रि | ताः |
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.