इति द्विजातौ प्रतिकूलवादिनि
प्रवेपमानाधरलक्ष्यकोपया ।
विकुञ्चितभ्रूलतमाहिते तया
विलोचने तिर्यगुपान्तलोहिते ॥
इति द्विजातौ प्रतिकूलवादिनि
प्रवेपमानाधरलक्ष्यकोपया ।
विकुञ्चितभ्रूलतमाहिते तया
विलोचने तिर्यगुपान्तलोहिते ॥
प्रवेपमानाधरलक्ष्यकोपया ।
विकुञ्चितभ्रूलतमाहिते तया
विलोचने तिर्यगुपान्तलोहिते ॥
अन्वयः
AI
इति द्विजातौ प्रतिकूल-वादिनि (सति), प्रवेपमान-अधर-लक्ष्य-कोप-या तया विकुञ्चित-भ्रू-लतम् उपान्त-लोहिते विलोचने तिर्यक् आहिते ।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
इतीति । इत्येवंप्रकारेण द्विजातौ द्विजे प्रतिकूलवादिनि सति प्रवेपमानेन चञ्चलेनाधरेणाधरोष्ठेन लक्ष्योऽनुमेयः कोपः क्रोधो यस्यास्तथोक्तया तया पार्वत्योपान्तलोहिते प्रान्तरक्ते विलोचने विकुञ्चिते कुटिलिते भ्रूलते यस्मिंस्तत्तथा । सभ्रूभङ्गमित्यर्थः । तिर्यक्साच्याहिते निहिते अनादरात्तिर्यगैक्ष्यतेत्यर्थः
Summary
AI
As the twice-born (brahmachari) spoke thus unfavorably, her eyes—reddened at the corners and with eyebrows knitted like creepers—were cast sideways by her, whose anger was visible from her trembling lower lip.
सारांश
AI
ब्रह्मचारी के ऐसे अपमानजनक वचन सुनकर पार्वती के होंठ क्रोध से कांपने लगे, उनकी भौहें टेढ़ी हो गई और उनकी आँखें लाल हो गई।
पदच्छेदः
AI
| इति | इति | Thus |
| द्विजातौ | द्विजाति (७.१) | as the twice-born |
| प्रतिकूलवादिनि | प्रतिकूल–वादिन् (√वद्+णिनि, ७.१) | spoke unfavorably |
| प्रवेपमानाधरलक्ष्यकोपया | प्रवेपमान (प्र√वेप्+शानच्)–अधर–लक्ष्य–कोप (३.१) | by her whose anger was visible from her trembling lower lip |
| विकुञ्चितभ्रूलतम् | विकुञ्चित (वि√कुञ्च्+क्त)–भ्रू–लता (१.२) | with eyebrows knitted like creepers |
| आहिते | आहित (आ√धा+क्त, १.२) | were cast |
| तया | तद् (३.१) | by her |
| विलोचने | विलोचन (१.२) | her two eyes |
| तिर्यक् | तिर्यक् | sideways |
| उपान्तलोहिते | उपान्त–लोहित (१.२) | reddened at the corners |
छन्दः
वंशस्थम् [१२: जतजर]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| इ | ति | द्वि | जा | तौ | प्र | ति | कू | ल | वा | दि | नि |
| प्र | वे | प | मा | ना | ध | र | ल | क्ष्य | को | प | या |
| वि | कु | ञ्चि | त | भ्रू | ल | त | मा | हि | ते | त | या |
| वि | लो | च | ने | ति | र्य | गु | पा | न्त | लो | हि | ते |
| ज | त | ज | र | ||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.