इयं च तेऽन्या पुरतो विडम्बना
यदूढया वारणराजहार्यया ।
विलोक्य वृद्धोक्षमधिष्ठितं त्वया
महाजनः स्मेरमुखो भविष्यति ॥
इयं च तेऽन्या पुरतो विडम्बना
यदूढया वारणराजहार्यया ।
विलोक्य वृद्धोक्षमधिष्ठितं त्वया
महाजनः स्मेरमुखो भविष्यति ॥
यदूढया वारणराजहार्यया ।
विलोक्य वृद्धोक्षमधिष्ठितं त्वया
महाजनः स्मेरमुखो भविष्यति ॥
अन्वयः
AI
च इयम् अन्या विडम्बना ते पुरतः (अस्ति) । यत् वारण-राज-हार्यया ऊढया त्वया अधिष्ठितम् वृद्ध-उक्षम् विलोक्य महा-जनः स्मेर-मुखः भविष्यति ।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
इयमिति । इयं च ते तव पुरत आदावेवान्या विडम्बना । परिहास इत्यर्थः । का सेत्यत्राह-ऊढया परिणीतया । वहेः कर्मणि क्तः । वारणराजहार्यया त्वयाधिष्ठितमारुढं वृद्धमुक्षाणं वृद्धोक्षम् । `अचतुरे-` त्यादिना निपातः । विलोक्य महाजनः साधुजनः स्मेरमुखः स्मितमुखो भविष्यत्युपहसिष्यति यत् । इयमिति पूर्वेण सबन्धः । स्मेरेति `नमिकम्पिस्म्यजसे-` त्यादिना रप्रत्ययः
Summary
AI
"And this is another mockery before you: that the noble people, seeing you—who as a bride should be carried by a king of elephants—mounted on an old bull, will have smiling faces in ridicule."
सारांश
AI
यह भी एक उपहास होगा कि तुम, जो श्रेष्ठ हाथी पर सवारी के योग्य हो, जब शिव के बूढ़े बैल पर चढ़ोगी, तो लोग तुम्हें देखकर मुस्कुराएंगे।
पदच्छेदः
AI
| इयम् | इदम् (१.१) | This |
| च | च | And |
| ते | युष्मद् (६.१) | your |
| अन्या | अन्य (१.१) | another |
| पुरतः | पुरतस् | before (you) |
| विडम्बना | विडम्बना (१.१) | mockery |
| यत् | यत् | that |
| ऊढया | ऊढ (√वह्+क्त, ३.१) | as a bride |
| वारणराजहार्यया | वारण–राज–हार्य (√हृ+ण्यत्, ३.१) | who should be carried by a king of elephants |
| विलोक्य | विलोक्य (वि√लोक्+ल्यप्) | seeing |
| वृद्धोक्षम् | वृद्ध–उक्षन् (२.१) | an old bull |
| अधिष्ठितम् | अधिष्ठित (अधि√स्था+क्त, २.१) | mounted |
| त्वया | युष्मद् (३.१) | by you |
| महाजनः | महा–जन (१.१) | the noble people |
| स्मेरमुखः | स्मेर–मुख (१.१) | will have smiling faces (in ridicule) |
| भविष्यति | भविष्यति (√भू कर्तरि लृट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | will be |
छन्दः
वंशस्थम् [१२: जतजर]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| इ | यं | च | ते | ऽन्या | पु | र | तो | वि | ड | म्ब | ना |
| य | दू | ढ | या | वा | र | ण | रा | ज | हा | र्य | या |
| वि | लो | क्य | वृ | द्धो | क्ष | म | धि | ष्ठि | तं | त्व | या |
| म | हा | ज | नः | स्मे | र | मु | खो | भ | वि | ष्य | ति |
| ज | त | ज | र | ||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.