अथाग्रहस्ते मुकुलीकृताङ्गुलौ
समर्पयन्ती स्फटिकाक्षमालिकाम् ।
कथं चिदद्रेस्तनया मिताक्षरं
चिरव्यवस्थापितवागभाषत ॥

अन्वयः AI अथ अद्रेः तनया मुकुलीकृत-अङ्गुलौ अग्र-हस्ते स्फटिक-अक्ष-मालिकाम् समर्पयन्ती, चिर-व्यवस्थापित-वाक् (सती) कथम् चित् मित-अक्षरम् अभाषत ।

सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) अथेति । अथानन्तरमद्रेस्तनया पार्वती मुकुलीकृताङ्गुलौ संपुटीकृताङ्गुलौ । अग्रश्चासौ हस्तश्चेति समानाधिकरणसमासः । हस्ताग्राग्रहस्तयोर्गुणगुणिनोर्भेदाभेदादिति वामनः । तस्मिन्नग्रहस्ते स्फटिकानामक्षमालिकां जपमालिकामर्पयन्त्यामुञ्चती कथंचिन्महता कष्टेन चिरव्यवस्थापितवाक्चिरेण स्वीकृतवाक् । एतेन लज्जोपरोधो व्यज्यते । मिताक्षरं परिमितवर्णं यथा तथाभाषत बभाषे

Summary AI Then, the daughter of the mountain (Parvati), while placing her rosary of crystal beads in her hand whose fingers were folded like a bud, somehow spoke with few words, her speech having been composed after a long effort.

सारांश AI तब हिमालय की पुत्री पार्वती ने कांपती हुई उंगलियों से स्फटिक की माला को सँभालते हुए, धैर्यपूर्वक अपनी वाणी को स्थिर कर संक्षेप में उत्तर दिया।

पदच्छेदः AI

अथ	अथ	Then
अग्रहस्ते	अग्र–हस्त (७.१)	in her hand
मुकुलीकृताङ्गुलौ	मुकुलीकृत–अङ्गुलि (७.१)	whose fingers were folded like a bud
समर्पयन्ती	समर्पयन्ती (सम्√ऋ+णिच्+शतृ, १.१)	placing
स्फटिकाक्षमालिकाम्	स्फटिक–अक्ष–मालिका (२.१)	her rosary of crystal beads
कथं चित्	कथंचित्	somehow
अद्रेः	अद्रि (६.१)	of the mountain
तनया	तनया (१.१)	the daughter
मिताक्षरम्	मित–अक्षर (२.१)	with few words
चिरव्यवस्थापितवाक्	चिर–व्यवस्थापित (वि+अव√स्था+णिच्+क्त)–वाच् (१.१)	her speech having been composed after a long effort
अभाषत	अभाषत (√भाष् कर्तरि लङ् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	spoke

छन्दः वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
अ	था	ग्र	ह	स्ते	मु	कु	ली	कृ	ता	ङ्गु	लौ
स	म	र्प	य	न्ती	स्फ	टि	का	क्ष	मा	लि	काम्
क	थं	चि	द	द्रे	स्त	न	या	मि	ता	क्ष	रं
चि	र	व्य	व	स्था	पि	त	वा	ग	भा	ष	त
ज			त			ज			र

Other texts to read

रामायणम् वाल्मीकिः

योगवासिष्ठम् वाल्मीकिः

About

Resources

Connect