अतोऽत्र किंचिद्भवतीं बहुक्षमां
द्विजातिभावादुपपन्नचापलः ।
अयं जनः प्रष्टुमनास्तपोधने
न चेद्रहस्यं प्रतिवक्तुमर्हसि ॥

अन्वयः AI तपोधने, अतः अत्र द्विजाति-भावात् उपपन्न-चापलः अयम् जनः बहु-क्षमाम् भवतीम् किंचित् प्रष्टु-मनाः (अस्ति) । रहस्यम् न चेत्, प्रतिवक्तुम् अर्हसि ।

सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) अत इति । हे तपोधने ! अतः सख्याद्धेतोरत्र बहुक्षमाम् । बहूक्तिसहाम् यद्वा क्षमावतीम् । भवतीं त्वां द्विजातिभावाद् ब्राह्मणत्वादुपपन्नचापलः सुलभधार्ष्ट्योऽयं जनः । स्वयमित्यर्थः । किंचित्प्रष्टुं मनो यस्य स किञ्चित्प्रष्टुमनाः प्रष्टुकामः । `तुं काममनसोरपी` ति मकारलोपः । रहसि भवं रहस्यं गोप्यं न चेत्प्रतिवक्तुमर्हसि

Summary AI "Therefore, O you whose wealth is penance, this person (I), my forwardness being excusable due to my Brahmin status, wishes to ask you, the very forbearing one, something. If it is not a secret, you should please answer."

सारांश AI हे तपस्विनी! ब्राह्मण होने के कारण मैं उत्सुकतावश आपसे कुछ पूछना चाहता हूँ। यदि यह कोई रहस्य न हो, तो कृपया उत्तर दें।

पदच्छेदः AI

अतः	अतः	therefore
अत्र	अत्र	in this matter
किंचित्	किंचित्	something
भवतीम्	भवत् (२.१)	you (formal)
बहुक्षमाम्	बहु–क्षमा (२.१)	the very forbearing one
द्विजातिभावात्	द्विजाति–भाव (५.१)	due to being a Brahmin
उपपन्नचापलः	उपपन्न (उप√पद्+क्त)–चापल (१.१)	one whose forwardness is excusable
अयम्	इदम् (१.१)	this
जनः	जन (१.१)	person (I)
प्रष्टुमनाः	प्रष्टुम् (√प्रछ्+तुमुन्)–मनस् (१.१)	is desirous of asking
तपोधने	तपस्–धन (८.१)	O you whose wealth is penance
न	न	not
चेत्	चेत्	if
रहस्यम्	रहस्य (१.१)	a secret
प्रतिवक्तुम्	प्रतिवक्तुम् (प्रति√वच्+तुमुन्)	to answer
अर्हसि	अर्हसि (√अर्ह् कर्तरि लट् (परस्मै.) म.पु. एक.)	you should

छन्दः वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
अ	तो	ऽत्र	किं	चि	द्भ	व	तीं	ब	हु	क्ष	मां
द्वि	जा	ति	भा	वा	दु	प	प	न्न	चा	प	लः
अ	यं	ज	नः	प्र	ष्टु	म	ना	स्त	पो	ध	ने
न	चे	द्र	ह	स्यं	प्र	ति	व	क्तु	म	र्ह	सि
ज			त			ज			र

Other texts to read

महाभारतम् वेदव्यासः

किरातार्जुनीयम् भारविः

About

Resources

Connect