अपि त्वदावर्जितवारिसंभृतं
प्रवालमासामनुबन्धि वीरुधाम् ।
चिरोज्झितालक्तकपाटलेन ते
तुलां यदारोहति दन्तवाससा ॥

अन्वयः AI अपि आसाम् वीरुधाम् त्वत्-आवर्जित-वारि-संभृतम् अनुबन्धि प्रवालम्, चिर-उज्झित-अलक्तक-पाटलेन ते दन्त-वाससा तुलाम् आरोहति यत्?

सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) अपीति । त्वयावर्जितेन सिक्तेन वारिणा संभृतं जनितमासां वीरुधां लतानां प्रवाल पल्लवमनुबन्ध्यप्यनुस्यूतं किम् । यत्प्रवालं चिरोज्झितश्चिरकालत्यक्तो लाक्षारागो येन तत्तथापि पाटलम् । स्वभावरक्तमित्यर्थः । तेन चिरोज्झितालक्तकपाटलेन ते तव दन्तवाससाधरेण । `ओष्ठाधरौ तु रदनच्छदौ दशनवाससी` इत्यमरः (अमरकोशः २.६.९१ ) । तुलां साम्यमारोहति । गच्छतीत्यर्थः । अत्र तुलाशब्दस्य सादृश्यवाचित्वात्तद्योगेऽपि `तुल्यार्थैरतुलोपमाभ्यामि`- ति न तृतीयाप्रतिषेधस्तत्र सूत्रे सदृशवाचिन एव ग्रहणादिति

Summary AI "And do the new shoots of these creepers, nourished by the water you pour, attain a continuous growth that rivals the redness of your lip, which, though you have long given up lac-dye, still retains its crimson hue?"

सारांश AI क्या आपके द्वारा सींची गई लताओं के पल्लव बढ़ रहे हैं? वे पल्लव आपके उन होठों की समानता करते हैं जिन पर अब रंग नहीं लगा है।

पदच्छेदः AI

अपि	अपि	And
त्वदावर्जितवारिसंभृतम्	त्वद्–आवर्जित (आ√वृज्+क्त)–वारि–संभृत (सम्√भृ+क्त, १.१)	nourished by water poured by you
प्रवालम्	प्रवाल (१.१)	the sprout
आसाम्	इदम् (६.३)	of these
अनुबन्धि	अनुबन्धिन् (अनु√बन्ध्+णिनि, १.१)	continuously growing
वीरुधाम्	वीरुध् (६.३)	creepers
चिरोज्झितालक्तकपाटलेन	चिर–उज्झित (उद्√उझ्झ्+क्त)–अलक्तक–पाटल (३.१)	with (your lower lip) which is red like lac-dye though long abandoned
ते	युष्मद् (६.१)	your
तुलाम्	तुला (२.१)	comparison
यत्	यत्	that
आरोहति	आरोहति (आ√रुह् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	it attains
दन्तवाससा	दन्त–वासस् (३.१)	with your lip

छन्दः वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
अ	पि	त्व	दा	व	र्जि	त	वा	रि	सं	भृ	तं
प्र	वा	ल	मा	सा	म	नु	ब	न्धि	वी	रु	धाम्
चि	रो	ज्झि	ता	ल	क्त	क	पा	ट	ले	न	ते
तु	लां	य	दा	रो	ह	ति	द	न्त	वा	स	सा
ज			त			ज			र

Other texts to read

किरातार्जुनीयम् भारविः

श्रीमद्भगवद्गीता

About

Resources

Connect