अन्वयः
AI
क्षण-भिन्न-सौहृदः त्वम् त्वद्-अधीन-जीविताम् माम् क्व नु विनिकीर्य, क्षत-सेतु-बन्धनः जल-संघातः नलिनीम् इव, विद्रुतः असि?
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
क्वेति । हे प्रिय ! क्षतसेतुबन्धनो भग्नसेतुबन्धो जलसंघातो जलौघो नलिनीमिव । जलैकायत्तजीवितामिति शेषः । त्वदधीनजीवितां त्वदायत्तप्राणां मां क्वनु विनिकीर्य कुत्र वा निक्षिप्य क्षणभिन्नसौहृदः क्षणत्यक्तसौहार्दः सन् । विद्रुतः पलायितोऽसि । सेतुसौहृदयोः स्थितिहेतुत्वेन साम्यम् । सुहृदो भावः सौहृदम् । युवादित्वादण्प्रत्ययः । `हृदयस्य हृल्लेखयदण्लासेषु` (अष्टाध्यायी ६.३.५० ) इति हृदादेशः । अणि `हृद्भगसिन्ध्वन्ते पूर्वपदस्य च` (अष्टाध्यायी ७.३.१९ ) इत्युभयपदवृद्धिः । हृद्भूतस्याण्विधाने तूभयपदवृद्धिः स्यात् । यथा सुहृदो भावः सोहार्दमिति । तदेवाह वामनः- `सौहृददौर्हृदशब्दावदनणि हृद्भावात्` इति
Summary
AI
"Where have you fled, abandoning me whose life depended on you, your affection shattered in a moment? You are like a flood of water that, having broken its dam, rushes away from the lotus pond."
सारांश
AI
मुझ पर निर्भर रहने वाली अपनी पत्नी को छोड़कर तुम कहाँ चले गए? तुम उस जल प्रवाह के समान वेग से लुप्त हो गए जिसने बाँध तोड़कर कमलिनी को अकेला छोड़ दिया हो।
पदच्छेदः
AI
| क्व | क्व | Where |
| नु | नु | indeed |
| माम् | अस्मद् (२.१) | me |
| त्वदधीनजीविताम् | त्वद्–अधीन–जीवित (२.१) | whose life depended on you |
| विनिकीर्य | विनिकीर्य (वि+नि√कॄ+ल्यप्) | having abandoned |
| क्षणभिन्नसौहृदः | क्षण–भिन्न–सौहृद (१.१) | you whose affection is shattered in a moment |
| नलिनीम् | नलिनी (२.१) | a lotus pond |
| क्षतसेतुबन्धनः | क्षत–सेतु–बन्धन (१.१) | one who has broken the dam |
| जलसंघातः | जल–संघात (१.१) | a flood of water |
| इव | इव | like |
| असि | असि (√अस् कर्तरि लट् (परस्मै.) म.पु. एक.) | you are |
| विद्रुतः | विद्रुत (वि√द्रु+क्त, १.१) | fled |
छन्दः
वियोगिनी []
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| क्व | नु | मां | त्व | द | धी | न | जी | वि | तां | |
| वि | नि | की | र्य | क्ष | ण | भि | न्न | सौ | हृ | दः |
| न | लि | नीं | क्ष | त | से | तु | ब | न्ध | नो | |
| ज | ल | सं | घा | त | इ | वा | सि | वि | द्रु | तः |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.