इति देवविमुक्तये स्थितां
रतिमाकाशभवा सरस्वती ।
शफरीं ह्रदशोषविक्लवां
प्रथमा वृष्टिरिवान्वकम्पत ॥

अन्वयः AI इति देव-विमुक्तये स्थिताम् रतिम् आकाश-भवा सरस्वती, ह्रद-शोष-विक्लवाम् शफरीम् प्रथमा वृष्टिः इव, अन्वकम्पत।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) इतीति । इति देहस्य विमुक्तये शरीरस्य विसर्गाय स्थिताम् । कृतनिश्चयामिति यावत् । रतिमाकाशभवा सरस्वत्यशरीरा वाग्ध्रदशोषविक्लवां ह्रदस्य जलाधारस्य शोषेण विक्लवां शफलीं`प्रौष्ठी तु शफरी द्वयोः` इत्यमरः (अमरकोशः १.७.१९ ) । प्रथमा वृष्टिर्वर्षमिवान्वकम्पयदनुकम्पितवती । सदयमुवाचेत्यर्थः । `कृपा दयानुकम्पा स्यात्` इत्यमरः
Summary AI A voice from the sky then consoled Rati, who was resolved to give up her body, just as the first rain consoles a small fish distressed by the drying up of a lake.
सारांश AI अपने प्राण त्यागने को तैयार रति पर आकाशवाणी ने वैसे ही दया की, जैसे सूखते हुए तालाब की मछली पर पहली वर्षा की बूंदें गिरती हैं।
पदच्छेदः AI
इतिइति thus
देवविमुक्तयेदेवविमुक्ति (४.१) for release of her body
स्थिताम्स्थिता (√स्था+क्त, २.१) who was resolved
रतिम्रति (२.१) Rati
आकाशभवाआकाशभवा (१.१) born from the sky
सरस्वतीसरस्वती (१.१) a voice
शफरीम्शफरी (२.१) a small glittering fish
ह्रदशोषविक्लवाम्ह्रदशोष–विक्लवा (२.१) distressed by the drying up of a lake
प्रथमाप्रथम (१.१) the first
वृष्टिःवृष्टि (१.१) rain
इवइव like
अन्वकमपतअन्वकमपत (अनु√कम्प् कर्तरि लङ् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) consoled/pitied
छन्दः वियोगिनी []
छन्दोविश्लेषणम्
१० ११
ति दे वि मु क्त ये स्थि तां
ति मा का वा स्व ती
रीं ह्र शो वि क्ल वां
प्र मा वृ ष्टि रि वा न्व म्प
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.