अयि जीवितनाथ जीवसी-
त्यभिधायोत्थितया तया पुरः ।
ददृशे पुरुषाकृति क्षितौ
हरकोपानलभस्म केवलम् ॥

अन्वयः AI "अयि जीवित-नाथ, जीवसि?" इति अभिधाय उत्थितया तया पुरः क्षितौ केवलम् पुरुष-आकृति हर-कोप-अनल-भस्म ददृशे।

सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) अयीति । अयीति प्रश्ने । `अयि प्रश्नानुनययोः` इति विश्वः । अयि जीवितनाथ ! जीवसि कच्चिदित्यभिधायोत्थितया तया रत्या पुरोऽग्रे क्षितौ पुरुषस्याकृतिरिवाकृतिर्यस्य तत्पुरुषाकृति केवलमेकं हरकोपानलभस्य ददृशे दृष्टम् । न तु पुरुष इति भावः

Summary AI Having risen up crying, "Oh, lord of my life, are you alive?", she saw before her on the ground only a human-shaped pile of ashes from the fire of Hara's (Shiva's) anger.

सारांश AI "हे प्राणनाथ! क्या आप जीवित हैं?" यह कहती हुई रति जब उठी, तो उसने अपने सामने भूमि पर शिव की क्रोधाग्नि से जलकर राख हुए कामदेव की पुरुषाकृति भस्म देखी।

पदच्छेदः AI

अयि	अयि	Oh
जीवितनाथ	जीवित–नाथ (८.१)	lord of my life
जीवसि	जीवसि (√जीव् कर्तरि लट् (परस्मै.) म.पु. एक.)	are you alive?
इति	इति	thus
अभिधाय	अभिधाय (अभि√धा+ल्यप्)	having said
उत्थितया	उत्थित (उद्√स्था+क्त, ३.१)	by her who had risen up
तया	तद् (३.१)	by her
पुरः	पुरस्	before her
ददृशे	ददृशे (√दृश् भावकर्मणोः लिट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	was seen
पुरुषाकृति	पुरुष–आकृति (१.१)	human-shaped
क्षितौ	क्षिति (७.१)	on the ground
हरकोपानलभस्म	हर–कोप–अनल–भस्मन् (१.१)	ashes from the fire of Hara's anger
केवलम्	केवल (१.१)	only

छन्दः वियोगिनी []

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
अ	यि	जी	वि	त	ना	थ	जी	व	सी
त्य	भि	धा	यो	त्थि	त	या	त	या	पु	रः
द	दृ	शे	पु	रु	षा	कृ	ति	क्षि	तौ
ह	र	को	पा	न	ल	भ	स्म	के	व	लम्

अयि जीवितनाथ जीवसी-
त्यभिधायोत्थितया तया पुरः ।
ददृशे पुरुषाकृति क्षितौ
हरकोपानलभस्म केवलम् ॥

Other texts to read

महाभारतम् वेदव्यासः

किरातार्जुनीयम् भारविः

About

Resources

Connect

अयि जीवितनाथ जीवसी-त्यभिधायोत्थितया तया पुरः ।ददृशे पुरुषाकृति क्षितौहरकोपानलभस्म केवलम् ॥

Other texts to read

महाभारतम् वेदव्यासः

किरातार्जुनीयम् भारविः

About

Resources

Connect

अयि जीवितनाथ जीवसी-
त्यभिधायोत्थितया तया पुरः ।
ददृशे पुरुषाकृति क्षितौ
हरकोपानलभस्म केवलम् ॥