प्रसीद विश्राम्यतु वीर वज्रं
शरैर्मदीयैः कतमः सुरारिः ।
बिभेतु मोघीकृतबाहुवीर्यः
स्त्रीभ्योऽपि कोपस्फुरिताधराभ्यः ॥

अन्वयः AI हे वीर, प्रसीद। वज्रम् विश्राम्यतु। कतमः सुरारिः मदीयैः शरैः विद्धः सन् मोघीकृतबाहुवीर्यः सन् कोपस्फुरिताधराभ्यः स्त्रीभ्यः अपि बिभेतु?

सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) प्रसीदेति ॥ हे वीर, प्रसीद प्रसन्नो भव । वज्रं कुलिशं विश्राम्यतु । उदास्तामित्यर्थः । मदीयैः शरैर्मोधीकृतबाहुवीर्यो विफलीकृतभुजशक्तिः कतमो दैत्यदानवादिषु यः कश्चन सुरारिः । वा बहूनां जातिपरिप्रश्ने डतमच्` इति डतमच्प्रत्ययः । कोपेन स्फुरिताधराभ्यः स्त्रीभ्योऽपि बिभेतु । किमु वक्तव्यं पुंभ्य इत्यर्थः सकृद्भीतः सर्वतो बिभेतीति भावः । `भीत्रार्थानां भयहेतुः` इत्यपादानत्वात्पञ्चमी

Summary AI "O hero, be pleased and let your thunderbolt rest. Which enemy of the gods, his arm-strength nullified by my arrows, shall I make so timid that he fears even women whose lower lips tremble in anger?"

सारांश AI हे वीर! वज्र को विश्राम करने दें। मेरे बाणों से कौन असुर इतना शक्तिहीन हो जाए कि वह स्त्रियों के कोप से कांपते हुए अधरों से भी डरने लगे?

पदच्छेदः AI

प्रसीद	प्रसीद (प्र√सद् कर्तरि लोट् (परस्मै.) म.पु. एक.)	be pleased
विश्राम्यतु	विश्राम्यतु (वि√श्रम् कर्तरि लोट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	let it rest
वीर	वीर (८.१)	O hero
वज्रम्	वज्र (१.१)	the thunderbolt
शरैः	शर (३.३)	with arrows
मदीयैः	मदीय (३.३)	my
कतमः	कतम (१.१)	which
सुरारिः	सुर–अरि (१.१)	enemy of the gods
बिभेतु	बिभेतु (√भी कर्तरि लोट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	shall fear
मोघीकृतबाहुवीर्यः	मोघीकृत–बाहु–वीर्य (१.१)	he whose arm-strength is rendered futile
स्त्रीभ्यः	स्त्री (५.३)	from women
अपि	अपि	even
कोपस्फुरिताधराभ्यः	कोप–स्फुरित–अधर (५.३)	whose lower lips tremble with anger

छन्दः उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
प्र	सी	द	वि	श्रा	म्य	तु	वी	र	व	ज्रं
श	रै	र्म	दी	यैः	क	त	मः	सु	रा	रिः
बि	भे	तु	मो	घी	कृ	त	बा	हु	वी	र्यः
स्त्री	भ्यो	ऽपि	को	प	स्फु	रि	ता	ध	रा	भ्यः

Other texts to read

श्रीमद्भगवद्गीता

महाभारतम् वेदव्यासः

About

Resources

Connect