तमाशु विघ्नं तपसस्तपस्वी
वनस्पतिं वज्र इवावभज्य ।
स्त्रीसंनिकर्षं परिहर्तुमिच्छ-
न्नन्तर्दधे भूतपतिः सभूतः ॥
तमाशु विघ्नं तपसस्तपस्वी
वनस्पतिं वज्र इवावभज्य ।
स्त्रीसंनिकर्षं परिहर्तुमिच्छ-
न्नन्तर्दधे भूतपतिः सभूतः ॥
वनस्पतिं वज्र इवावभज्य ।
स्त्रीसंनिकर्षं परिहर्तुमिच्छ-
न्नन्तर्दधे भूतपतिः सभूतः ॥
अन्वयः
AI
तपस्वी भूतपतिः तपसः तम् विघ्नम् वनस्पतिम् वज्रः इव आशु अवभज्य, स्त्री-संनिकर्षम् परिहर्तुम् इच्छन् स-भूतः अन्तर्दधे।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
तमिति । तपस्वी तपोनिष्ठो भूतपतिः शिवस्तपसो विध्नमन्तरायभूतं तं काममाशु वज्रोऽशनिर्वनस्पतिं वृक्षमिवावभज्य भङ्क्त्वा स्त्रीसंनिकर्षं स्त्रीसंनिधानं परिहर्तुमिच्छन् । तस्यानर्थहेतुत्वादिति भावः । सभूतः सगणः सन्नन्तर्दधे
Summary
AI
The ascetic Lord of beings (Shiva), having swiftly broken that obstacle to his penance like a thunderbolt shatters a great tree, and wishing to avoid the proximity of a woman, vanished along with his attendants.
सारांश
AI
तपस्या के विघ्न रूपी कामदेव को वज्र की तरह नष्ट कर, स्त्रियों के सान्निध्य से दूर रहने की इच्छा वाले महादेव अपने गणों सहित वहां से अंतर्ध्यान हो गए।
पदच्छेदः
AI
| तम् | तद् (२.१) | that |
| आशु | आशु | swiftly |
| विघ्नम् | विघ्न (२.१) | obstacle |
| तपसः | तपस् (६.१) | to his penance |
| तपस्वी | तपस्विन् (१.१) | the ascetic |
| वनस्पतिम् | वनस्पति (२.१) | a great tree |
| वज्रः | वज्र (१.१) | a thunderbolt |
| इव | इव | like |
| अवभज्य | अवभज्य (अव√भञ्ज्+ल्यप्) | having broken |
| स्त्रीसंनिकर्षम् | स्त्री–संनिकर्ष (२.१) | the proximity of a woman |
| परिहर्तुम् | परिहर्तुम् (परि√हृ+तुमुन्) | to avoid |
| इच्छन् | इच्छत् (√इष्+शतृ, १.१) | wishing |
| अन्तर्दधे | अन्तर्दधे (अन्तर्√धा कर्तरि लिट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | vanished |
| भूतपतिः | भूत–पति (१.१) | the Lord of beings (Shiva) |
| सभूतः | स–भूत (१.१) | with his attendants |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| त | मा | शु | वि | घ्नं | त | प | स | स्त | प | स्वी |
| व | न | स्प | तिं | व | ज्र | इ | वा | व | भ | ज्य |
| स्त्री | सं | नि | क | र्षं | प | रि | ह | र्तु | मि | च्छ |
| न्न | न्त | र्द | धे | भू | त | प | तिः | स | भू | तः |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.