विवृण्वती शैलसुतापि भाव-
मङ्गैः स्फुरद्बालकदम्बकल्पैः ।
साचीकृता चारुतरेण तस्थौ
मुखेन पर्यस्तविलोचनेन ॥
विवृण्वती शैलसुतापि भाव-
मङ्गैः स्फुरद्बालकदम्बकल्पैः ।
साचीकृता चारुतरेण तस्थौ
मुखेन पर्यस्तविलोचनेन ॥
मङ्गैः स्फुरद्बालकदम्बकल्पैः ।
साचीकृता चारुतरेण तस्थौ
मुखेन पर्यस्तविलोचनेन ॥
अन्वयः
AI
शैल-सुता अपि स्फुरत्-बाल-कदम्ब-कल्पैः अङ्गैः भावम् विवृण्वती, पर्यस्त-विलोचनेन चारु-तरेण मुखेन साची-कृता (सती) तस्थौ ।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
विवृण्वतीति । शैलसुतापि स्फुरद्बालकल्पैर्विकसत्कोमलनीपसदृशैः । पुलकितैरित्यर्थः । `ईषदसमाप्तौ-` इत्यादिना कल्पप्प्रत्ययः । अङ्गैर्भावं रत्याख्यं विवृण्वती प्रकाशयन्ती चारुतरेण पर्यस्तविलोचनेन व्रीडाविभ्रान्तनेत्रेण मुखेनासाचि साचि संपद्यमाना साचीकृता तिर्यक्कृता । `तिर्यगर्थे साचि तिर` इत्यमरः (अमरकोशः ३.४.६ ) । तस्थौ । ह्रिया मुखं साचीकृत्य स्थितेत्यर्थः । न केवलं हरस्यैव देव्या अप्युदितो रतिभाव इति भावः
Summary
AI
The mountain's daughter, too, revealing her emotion with her limbs that thrilled like blossoming young Kadamba flowers, stood with her even more beautiful face turned sideways, her eyes cast aside.
सारांश
AI
कदम्ब के फूलों की तरह रोमांचित अंगों से अपने मनोभावों को प्रकट करती हुई पार्वती भी मुख तिरछा कर और पलकें झुकाकर खड़ी हो गईं।
पदच्छेदः
AI
| विवृण्वती | विवृण्वत् (वि√वृ+शत्रृ, १.१) | revealing |
| शैलसुता | शैल–सुता (१.१) | the mountain's daughter |
| अपि | अपि | also |
| भावम् | भाव (२.१) | her emotion |
| अङ्गैः | अङ्ग (३.३) | with her limbs |
| स्फुरद्बालकदम्बकल्पैः | स्फुरत्–बाल–कदम्ब–कल्प (३.३) | like blossoming young Kadamba flowers |
| साचीकृता | साचीकृत (√कृ+च्वि+क्त, १.१) | turned sideways |
| चारुतरेण | चारुतर (३.१) | with more beautiful |
| तस्थौ | तस्थौ (√स्था कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | stood |
| मुखेन | मुख (३.१) | face |
| पर्यस्तविलोचनेन | पर्यस्त (परि√अस्+क्त)–विलोचन | with eyes cast aside |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| वि | वृ | ण्व | ती | शै | ल | सु | ता | पि | भा | व |
| म | ङ्गैः | स्फु | र | द्बा | ल | क | द | म्ब | क | ल्पैः |
| सा | ची | कृ | ता | चा | रु | त | रे | ण | त | स्थौ |
| मु | खे | न | प | र्य | स्त | वि | लो | च | ने | न |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.