हरस्तु किंचित्परिलुप्तधैर्य-
श्चन्द्रोदयारम्भ इवाम्बुराशिः ।
उमामुखे बिम्बफलाधरोष्ठे
व्यापारयामास विलोचनानि ॥

अन्वयः AI तु चन्द्र-उदय-आरम्भे अम्बु-राशिः इव, किंचित् परि-लुप्त-धैर्यः हरः बिम्ब-फल-अधर-ओष्ठे उमा-मुखे विलोचनानि व्यापारयामास ।

सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) हर इति । हरस्तु हरोऽपि चन्द्रोदयारम्भेऽम्बुराशिरिव किंचिदीषत्परिलुप्तधैर्यः न तु प्राकृतजनवदत्यन्तलुप्तधैर्य इति भावः । बिम्बफलतुल्योऽधरोष्ठो यस्य तस्मिन्निमामुखे विलोचनानि व्यापारयामास । त्रिभिरपि लोचनैः साभिलाषमद्राक्षीदित्यर्थः । एतेन भगवतो रतिभावोदय उक्तः

Summary AI But Hara, his composure somewhat lost, like the ocean at the beginning of moonrise, directed his eyes towards Uma's face, which had a lower lip like a Bimba fruit.

सारांश AI चन्द्रोदय के समय समुद्र की भाँति महादेव का धैर्य कुछ विचलित हुआ और उन्होंने बिम्ब फल जैसे लाल होठों वाले पार्वती के सुंदर मुख की ओर देखा।

पदच्छेदः AI

हरः	हर (१.१)	Hara (Shiva)
तु	तु	But
किंचित्	किंचित्	somewhat
परिलुप्तधैर्यः	परिलुप्त (परि√लुप्+क्त)–धैर्य (१.१)	whose composure was lost
चन्द्रोदयारम्भे	चन्द्र–उदय–आरम्भ (७.१)	at the beginning of moonrise
इव	इव	like
अम्बुराशिः	अम्बु–राशि (१.१)	the ocean
उमामुखे	उमा–मुख (७.१)	on Uma's face
बिम्बफलाधरोष्ठे	बिम्बफल–अधर–ओष्ठ	which had a lower lip like a Bimba fruit
व्यापारयामास	व्यापारयामास (वि+आ√पृ +णिच्+आम् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	directed
विलोचनानि	विलोचन (२.३)	his eyes

छन्दः उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
ह	र	स्तु	किं	चि	त्प	रि	लु	प्त	धै	र्य
श्च	न्द्रो	द	या	र	म्भ	इ	वा	म्बु	रा	शिः
उ	मा	मु	खे	बि	म्ब	फ	ला	ध	रो	ष्ठे
व्या	पा	र	या	मा	स	वि	लो	च	ना	नि

Other texts to read

शिशुपालवधम् माघः

किरातार्जुनीयम् भारविः

About

Resources

Connect