असंमतः कस्तव मुक्तिमार्गं
पुनर्भवक्लेशभयात्प्रपन्नः ।
बद्धश्चिरं तिष्ठतु सुन्दरीणा-
मारेचितभ्रूचतुरैः कटाक्षैः ॥

अन्वयः AI पुनर्भवक्लेशभयात् मुक्तिमार्गम् प्रपन्नः कः तव असंमतः अस्ति? सः सुन्दरीणाम् आरेचितभ्रूचतुरैः कटाक्षैः बद्धः चिरम् तिष्ठतु।

सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) असंमत इति ॥ तवासंमतः कः पुनर्भवः पुनरुत्पत्तिः । संसार इति यावत् । तत्र ये क्लेशा जन्मजरामरणादयस्तेभ्यो भयान्मुक्तिमार्गं प्रपन्नस्तं वद । यतः सोऽप्यारेचिताभिरेकैकशो विवर्तिताभिर्भ्रूभिश्चतुरैः सुन्दरीणां कटाक्षैर्बद्धश्चिरं तिष्टतु । आरेचितलक्षणं तु- `स्याद्‌भ्रुवोर्ललिताक्षेपादेकस्या एव रेचितम् । तयोर्मूलसमुत्क्षेपं कौटिल्याद्‌भ्रूकुटिर्विदुः ॥` इति

Summary AI "Who, seeking the path of liberation out of fear of the pain of rebirth, has earned your disapproval? Let him be bound for a long time by the skillful, sidelong glances from the gracefully arched eyebrows of beautiful women."

सारांश AI कौन पुनर्जन्म के भय से मुक्ति मार्ग पर चल पड़ा है? उसे सुंदरियों की तिरछी भौंहों वाले चतुर कटाक्षों के जाल में लंबे समय तक के लिए बांध दिया जाए।

पदच्छेदः AI

असंमतः	असंमत (१.१)	disapproved of
कः	किम् (१.१)	who
तव	युष्मद् (६.१)	by you
मुक्तिमार्गम्	मुक्ति–मार्ग (२.१)	the path of liberation
पुनर्भवक्लेशभयात्	पुनर्भव–क्लेश–भय (५.१)	from the fear of the misery of rebirth
प्रपन्नः	प्रपन्न (प्र√पद्+क्त, १.१)	who has taken to
बद्धः	बद्ध (√बन्ध्+क्त, १.१)	bound
चिरम्	चिरम्	for a long time
तिष्ठतु	तिष्ठतु (√स्था कर्तरि लोट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	let him remain
सुन्दरीणाम्	सुन्दरी (६.३)	of beautiful women
आरेचितभ्रूचतुरैः	आरेचित–भ्रू–चतुर (३.३)	by the skillful glances from gracefully arched eyebrows
कटाक्षैः	कटाक्ष (३.३)	by sidelong glances

छन्दः उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
अ	सं	म	तः	क	स्त	व	मु	क्ति	मा	र्गं
पु	न	र्भ	व	क्ले	श	भ	या	त्प्र	प	न्नः
ब	द्ध	श्चि	रं	ति	ष्ठ	तु	सु	न्द	री	णा
मा	रे	चि	त	भ्रू	च	तु	रैः	क	टा	क्षैः

Other texts to read

महाभारतम् वेदव्यासः

योगवासिष्ठम् वाल्मीकिः

About

Resources

Connect