अवृष्टिसंरम्भमिवाम्बुवाह-
मपामिवाधारमनुत्तरङ्गम् ।
अन्तश्चराणां मरुतां निरोधा-
न्निवातनिष्कम्पमिव प्रदीपम् ॥
अवृष्टिसंरम्भमिवाम्बुवाह-
मपामिवाधारमनुत्तरङ्गम् ।
अन्तश्चराणां मरुतां निरोधा-
न्निवातनिष्कम्पमिव प्रदीपम् ॥
मपामिवाधारमनुत्तरङ्गम् ।
अन्तश्चराणां मरुतां निरोधा-
न्निवातनिष्कम्पमिव प्रदीपम् ॥
अन्वयः
AI
(तम्) अवृष्टि-संरम्भम् अम्बुवाहम् इव, अनुत्तरङ्गम् अपाम् आधारम् इव, अन्तः-चराणाम् मरुताम् निरोधात् निवात-निष्कम्पम् प्रदीपम् इव (पश्यन्) ।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
अवृष्टीति । अन्तश्चरन्तीत्यन्तश्चरास्तेषां मरुतां प्राणादीनां निरोधाद्धेतोरवृष्टिसंरम्भमविद्यमानवर्षसंभ्रममम्बुवाहमिव स्थितम् । एतेन प्राणनिरोधः सूचितः । अनुत्तरङ्गमनुद्भूततरङ्गमपामाधारे ह्रदमिव स्थितम् । एतेनापाननिरोधः सूचितः । तथा निर्वाते निर्वातप्रदेशे निष्कम्पं निश्चलं प्रदीपमिव स्थितम् । एतेन शेषवायुनिरोधः सूचितः । `निवातावाश्रयावातौ` इत्यमरः
Summary
AI
He was like a cloud that is not about to rain, like a reservoir of water without waves, and, due to the restraint of the internal breaths, like a lamp in a windless place, unflickering.
सारांश
AI
प्राणायाम से प्राणवायु को भीतर रोकने के कारण वे बिना वर्षा वाले बादल, तरंगहीन जलाशय और वायु रहित स्थान में रखे हुए अडिग दीपक के समान प्रतीत हो रहे थे।
पदच्छेदः
AI
| अवृष्टिसंरम्भम् | अवृष्टि–संरम्भ (२.१) | not about to rain |
| इव | इव | like |
| अम्बुवाहम् | अम्बुवाह (२.१) | a cloud |
| अपाम् | अप् (६.३) | of waters |
| इव | इव | like |
| आधारम् | आधार (२.१) | a reservoir |
| अनुत्तरङ्गम् | अनुत्तरङ्ग (२.१) | without waves |
| अन्तश्चराणाम् | अन्तः–चर (६.३) | of the internal |
| मरुताम् | मरुत् (६.३) | breaths |
| निरोधात् | निरोध (५.१) | due to the restraint |
| निवातनिष्कम्पम् | निवात–निष्कम्प (२.१) | unflickering in a windless place |
| इव | इव | like |
| प्रदीपम् | प्रदीप (२.१) | a lamp |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| अ | वृ | ष्टि | सं | र | म्भ | मि | वा | म्बु | वा | ह |
| म | पा | मि | वा | धा | र | म | नु | त्त | र | ङ्गम् |
| अ | न्त | श्च | रा | णां | म | रु | तां | नि | रो | धा |
| न्नि | वा | त | नि | ष्क | म्प | मि | व | प्र | दी | पम् |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.