Loading data... On slow networks this could take a few minutes.
100%

चूताङ्कुरास्वादकषायकण्ठः
पुंस्कोकिलो यन्मधुरं चुकूज ।
मनस्विनीमानविघातदक्षं
तदेव जातं वचनं स्मरस्य ॥

अन्वयः AI चूत-अङ्कुर-आस्वाद-कषाय-कण्ठः पुंस्कोकिलः यत् मधुरम् चुकूज, तत् एव मनस्विनी-मान-विघात-दक्षम् स्मरस्य वचनम् जातम् ।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) चूताङ्कुरेति । चूताङ्कुराणामास्वादेन कषायकण्ठो रक्तकण्ठः । `सरभावपथे रक्ते कषायः` इति केशवः । पुमान्कोकिलः । पुंग्रहणं प्रागल्भ्यद्योतनार्थम् । मधुरं चुकूजेति यत्तत्कूजनमेव मनस्विनीनां मानविघाते रोषनिरासे दक्षं स्मरस्य वचनं मानं त्यजतेत्याज्ञावचनं जातम् । कोकिलकूजितश्रवणानन्तरं स्मराज्ञत्पा इव मानं जहुरित्यर्थः
Summary AI The sweet cooing of the male cuckoo, whose throat was astringent from tasting mango sprouts, itself became the very utterance of Kama (the god of love), skilled in breaking the proud reserve of high-minded women.
सारांश AI आम की मंजरियों को चखने से कसैले कण्ठ वाले कोयल ने जो मधुर कूक भरी, वह मानिनी स्त्रियों का मान भंग करने वाली कामदेव की वाणी ही बन गई।
पदच्छेदः AI
चूताङ्कुरास्वादकषायकण्ठःचूतअङ्कुरआस्वादकषायकण्ठ (१.१) whose throat was astringent from tasting mango sprouts
पुंस्कोकिलःपुंस्कोकिल (१.१) the male cuckoo
यत्यद् what
मधुरम्मधुरम् sweetly
चुकूजचुकूज (√कूज् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) cooed
मनस्विनीमानविघातदक्षम्मनस्विनीमानविघातदक्ष (१.१) skilled in breaking the proud reserve of high-minded women
तत्तद् (१.१) that
एवएव itself
जातम्जात (√जन्+क्त, १.१) became
वचनम्वचन (१.१) the utterance
स्मरस्यस्मर (६.१) of Kama
छन्दः उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
१० ११
चू ता ङ्कु रा स्वा षा ण्ठः
पुं स्को कि लो न्म धु रं चु कू
स्वि नी मा वि घा क्षं
दे जा तं नं स्म स्य
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.