मृगाः प्रियालद्रुममञ्जरीणां
रजःकणैर्विघ्नितदृष्टिपाताः ।
मदोद्धताः प्रत्यनिलं विचेरु-
र्वनस्थलीर्मर्मरपत्रमोक्षाः ॥

अन्वयः AI प्रियाल-द्रुम-मञ्जरीणाम् रजः-कणैः विघ्नित-दृष्टि-पाताः, मद-उद्धताः मृगाः प्रति-अनिलम् मर्मर-पत्र-मोक्षाः वन-स्थलीः विचेरुः ।

सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) मृगा इति । प्रियालद्रुमा राजादनवृक्षाः । `राजादनः प्रियालः स्यात्` इत्यमरः । तेषां मञ्जर्यस्तासां रजःकणैर्विध्निताः संजातविध्ना दृष्टीनां पाताः प्रसादा येषां ते तथोक्ताः मदोद्धता मृगाः प्रत्यनिलमनिलाभिमुखं मर्मरा मर्मरशब्दवन्तः पत्रमोक्षा जीर्णपर्णपाता यासु ता वनस्थलीर्विचेरुर्वनप्रदेशेषु चरन्ति स्म । `देशकालाध्वगन्तव्याः कर्मसंज्ञा ह्यकर्मणाम्` । इति चरतेः सकर्मकत्वम्

Summary AI Deer, their vision obstructed by pollen from the blossoms of Priyala trees and maddened with rut, roamed against the wind through the forest grounds, which were rustling with falling dry leaves.

सारांश AI प्रियाल वृक्ष की मंजरियों के पराग से आँखों में बाधा होने पर भी, मदमस्त हिरण सूखे पत्तों की मरमराहट के बीच वायु के विपरीत दिशा में वन में विचरने लगे।

पदच्छेदः AI

मृगाः	मृग (१.३)	Deer
प्रियालद्रुममञ्जरीणाम्	प्रियाल–द्रुम–मञ्जरी (६.३)	of the blossoms of Priyala trees
रजःकणैः	रजस्–कण (३.३)	by pollen particles
विघ्नितदृष्टिपाताः	विघ्नित–दृष्टि–पात (१.३)	whose glances were obstructed
मदोद्धताः	मद–उद्धत (उत्√हन्+क्त, १.३)	maddened with rut
प्रत्यनिलम्	प्रत्यनिलम्	against the wind
विचेरुः	विचेरुः (वि√चर् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.)	roamed
वनस्थलीः	वन–स्थली (२.३)	the forest grounds
मर्मरपत्रमोक्षाः	मर्मर–पत्र–मोक्ष (२.३)	which were rustling with falling leaves

छन्दः उपेन्द्रवज्रा [११: जतजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
मृ	गाः	प्रि	या	ल	द्रु	म	म	ञ्ज	री	णां
र	जः	क	णै	र्वि	घ्नि	त	दृ	ष्टि	पा	ताः
म	दो	द्ध	ताः	प्र	त्य	नि	लं	वि	चे	रु
र्व	न	स्थ	ली	र्म	र्म	र	प	त्र	मो	क्षाः
ज			त			ज			ग	ग

Other texts to read

महाभारतम् वेदव्यासः

किरातार्जुनीयम् भारविः

About

Resources

Connect