सद्यः प्रवालोद्गमचारुपत्रे
नीते समाप्तिं नवचूतबाणे ।
निवेशयामास मधुर्द्विरेफा-
न्नामाक्षराणीव मनोभवस्य ॥
सद्यः प्रवालोद्गमचारुपत्रे
नीते समाप्तिं नवचूतबाणे ।
निवेशयामास मधुर्द्विरेफा-
न्नामाक्षराणीव मनोभवस्य ॥
नीते समाप्तिं नवचूतबाणे ।
निवेशयामास मधुर्द्विरेफा-
न्नामाक्षराणीव मनोभवस्य ॥
अन्वयः
AI
सद्यः प्रवाल-उद्गम-चारु-पत्रे नव-चूत-बाणे समाप्तिम् नीते सति, मधुः मनोभवस्य नाम-अक्षराणि इव द्विरेफान् निवेशयामास ।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
सद्य इति । मधुर्वसन्त एवेषुकारः प्रवालोद्गमाः पल्लवाङ्कुरा एव चारुणि पत्राणि पक्षा यस्य तस्मिन् । `पत्रं वाहनपक्षयोः` इत्यमरः (अमरकोशः ३.३.१८७ ) । नवं चूतं चूतकुसुमं तदेव बाणस्तस्मिन्नवचूतबाणे समात्पिं नीते सति सद्यो मनोभवस्य धन्विनो नामाक्षराणीव, द्विरेफान्भ्रमरान्निवेशयामास निदधौ । अत्र प्रवालपत्र इत्याद्येकदेशविवर्तिरुपकं मधोरिषुकारत्वं रुपं यन्नामाक्षराणीवेत्युत्प्रेक्षायां निमित्तमित्येकदेशविवर्तिरुपकोत्थापितेयमुत्प्रेक्षा
Summary
AI
As the new mango-blossom arrow, lovely with its fresh sprouts, was perfected, Spring (Madhu) placed bees upon it, making them look like the inscribed letters of the name of Manobhava (the mind-born Kama).
सारांश
AI
वसंत ने नए कोमल पत्तों वाले आम के सुंदर बाण तैयार किए और उन पर भौंरों को इस प्रकार बैठाया, मानो वे कामदेव के नाम के अक्षर लिखे गए हों।
पदच्छेदः
AI
| सद्यः | सद्यः | immediately |
| प्रवालोद्गमचारुपत्रे | प्रवाल–उद्गम–चारु–पत्र (७.१) | on the one with beautiful leaves from fresh sprouts |
| नीते | नीत (√नी+क्त, ७.१) | when brought |
| समाप्तिम् | समाप्ति (सम्√आप्+क्तिन्, २.१) | to completion |
| नवचूतबाणे | नव–चूत–बाण (७.१) | on the new mango-blossom arrow |
| निवेशयामास | निवेशयामास (नि√विश् +णिच्+आम् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | placed |
| मधुः | मधु (१.१) | Spring |
| द्विरेफान् | द्विरेफ (२.३) | bees |
| नामाक्षराणि | नामन्–अक्षर (२.३) | the letters of the name |
| इव | इव | as if |
| मनोभवस्य | मनस्–भव (६.१) | of the mind-born (Kama) |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| स | द्यः | प्र | वा | लो | द्ग | म | चा | रु | प | त्रे |
| नी | ते | स | मा | प्तिं | न | व | चू | त | बा | णे |
| नि | वे | श | या | मा | स | म | धु | र्द्वि | रे | फा |
| न्ना | मा | क्ष | रा | णी | व | म | नो | भ | व | स्य |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.