अथोरुदेशादवतार्य पाद-
माक्रान्तिसंभावितपादपीठम् ।
संकल्पिथार्थे विवृतात्मशक्ति-
माखण्डलः काममिदं बभाषे ॥
अथोरुदेशादवतार्य पाद-
माक्रान्तिसंभावितपादपीठम् ।
संकल्पिथार्थे विवृतात्मशक्ति-
माखण्डलः काममिदं बभाषे ॥
माक्रान्तिसंभावितपादपीठम् ।
संकल्पिथार्थे विवृतात्मशक्ति-
माखण्डलः काममिदं बभाषे ॥
अन्वयः
AI
अथ आखण्डलः उरुदेशात् आक्रान्तिसंभावितपादपीठम् पादम् अवतार्य, संकल्पितार्थे विवृतात्मशक्तिम् कामम् इदम् बभाषे।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
अथेति ॥ अथ स्मरवाक्यश्रवणानन्तरमाखण्डलः सहस्त्राक्ष ऊरुदेशात्पादमाक्रमणेन संभावितं पादपीठं यस्मिंस्तद्यथा तथावतार्थं संकल्पितार्थे हरचित्ताकर्षणरूपे विषये विवृतात्मशक्तिम् । `कुर्यां हरस्यापि-` (३/१०) इत्यादिना प्रकटीकृतस्वसामर्थ्यं कामं स्मरमिदं वक्ष्यमाणं बभाषे
Summary
AI
Then Indra, lowering from his thigh his foot that was accustomed to a footstool, spoke these words to Kama, who had revealed his power regarding the intended task.
सारांश
AI
तब इंद्र ने अपने पैर को पादपीठ से नीचे उतारा और कामदेव की आत्मशक्ति को देखकर अपने संकल्पित कार्य के विषय में इस प्रकार कहना शुरू किया।
पदच्छेदः
AI
| अथ | अथ | then |
| उरुदेशात् | उरु–देश (५.१) | from his thigh |
| अवतार्य | अवतार्य (अव√तृ+ल्यप्) | having lowered |
| पादम् | पाद (२.१) | his foot |
| आक्रान्तिसंभावितपादपीठम् | आक्रान्ति–संभावित–पादपीठ (२.१) | which was honored by resting on the footstool |
| संकल्पितार्थे | संकल्पित–अर्थ (७.१) | in the intended matter |
| विवृतात्मशक्तिम् | विवृत–आत्म–शक्ति (२.१) | to him who had revealed his own power |
| आखण्डलः | आखण्डल (१.१) | Indra |
| कामम् | काम (२.१) | to Kama |
| इदम् | इदम् (२.१) | this |
| बभाषे | बभाषे (√भाष् कर्तरि लिट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | spoke |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| अ | थो | रु | दे | शा | द | व | ता | र्य | पा | द |
| मा | क्रा | न्ति | सं | भा | वि | त | पा | द | पी | ठम् |
| सं | क | ल्पि | था | र्थे | वि | वृ | ता | त्म | श | क्ति |
| मा | ख | ण्ड | लः | का | म | मि | दं | ब | भा | षे |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.