अथ सर्वस्य धातारं ते सर्वे सर्वतोमुखम् ।
वागीशं वाग्भिरर्थ्याभिः प्रणिपत्योपतस्थिरे ॥

अन्वयः AI अथ ते सर्वे सर्वस्य धातारम् सर्वतोमुखम् वागीशम् अर्थ्याभिः वाग्भिः प्रणिपत्य उपतस्थिरे।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) अथेति । अथाविर्भावानन्तरं सर्वे ते देवाः सर्वतः समन्ततो मुखानि यस्य तं सर्वतोमुखम् । चतुर्मुखमित्यर्थः वाचां विद्यानां ईशं सर्वस्य जगतो धातारं स्त्रष्टारं ब्रह्माणं प्रणिपत्य नमस्कृत्य । अर्थादनपेताभिरर्थ्याभिः । अर्थयुक्ताभिरित्यर्थः। `धर्मपथ्यर्थन्यायादनपेते` (अष्टाध्यायी ४.४.९२ ) इति यत्प्रत्ययः । वाग्भिरुपतस्थिरे । तुष्टुवुरित्यर्थः । `उपाद्देवपूजासंगतिकरणमित्रकरणपथिष्विति वक्तव्यम्`। इत्यात्मनेपदम्
Summary AI Then, all the gods, having bowed down, began to praise the creator of all, the one with faces on all sides, the lord of speech (Brahma), with meaningful words of praise.
सारांश AI इसके बाद उन सबने समस्त जगत के रचयिता, चतुर्मुख और वाणी के स्वामी ब्रह्मा को प्रणाम कर सार्थक वचनों से उनकी स्तुति की।
पदच्छेदः AI
अथअथ Then
सर्वस्यसर्व (६.१) of all
धातारम्धातृ (√धा+तृच्, २.१) the creator
तेतद् (१.३) they
सर्वेसर्व (१.३) all
सर्वतोमुखम्सर्वतःमुख (२.१) the one with faces on all sides
वागीशम्वाच्ईश (२.१) the lord of speech
वाग्भिःवाच् (३.३) with words
अर्थ्याभिःअर्थ्य (३.३) meaningful
प्रणिपत्यप्रणिपत्य (प्र+नि√पत्+ल्यप्) having bowed down
उपतस्थिरेउपतस्थिरे (उप√स्था कर्तरि लिट् (आत्मने.) प्र.पु. बहु.) praised
छन्दः अनुष्टुप् [८]
छन्दोविश्लेषणम्
र्व स्य धा ता रं
ते र्वे र्व तो मु खम्
वा गी शं वा ग्भि र्थ्या भिः
प्र णि त्यो स्थि रे
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.