कुबेरस्य मनःशल्यं शंसतीव पराभवम् ।
अपविद्धगदो बाहुर्भग्नशाख इव द्रुमः ॥

अन्वयः AI कुबेरस्य अपविद्ध-गदः बाहुः भग्न-शाखः द्रुमः इव (भूत्वा) मनः-शल्यम् पराभवम् शंसति इव ।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) कुबेरस्येति ॥ अपविद्धा त्यक्ता गदा येन सोऽपबिद्धगदः । अतएव भग्नशाखो द्रुम इव स्थितः कुबेरस्य बाहुर्मनः शल्यम् । दुःखहेतुत्वान्मनसः शल्यप्रायमित्यर्थः । पराभवम् । शत्रुकृतमिति शेषः । शंसतीव कथयतीव । लक्षणयानुमापयतीत्यर्थः । बाहौ मुख्यकथनस्यासम्भवादिवशब्दोऽप्यत एव
Summary AI "Kubera's arm, with his mace cast away, is like a tree with a broken branch. It seems to proclaim his heart-piercing defeat." Brahma notes the defeated state of Kubera, the god of wealth.
सारांश AI कुबेर की वह भुजा, जिससे गदा फेंक दी गई है, टूटी हुई शाखा वाले वृक्ष के समान उनके हृदय की पीड़ा और पराजय को सूचित कर रही है।
पदच्छेदः AI
कुबेरस्यकुबेर (६.१) of Kubera
मनःशल्यम्मनस्शल्य (२.१) heart-piercing
शंसतिशंसति (√शंस् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) proclaims
इवइव as if
पराभवम्पराभव (परा√भू, २.१) defeat
अपविद्धगदःअपविद्ध (अप√विध्य्+क्त)गद (१.१) from which the mace has been cast away
बाहुःबाहु (१.१) arm
भग्नशाखःभग्नशाख (१.१) with a broken branch
इवइव like
द्रुमःद्रुम (१.१) a tree
छन्दः अनुष्टुप् [८]
छन्दोविश्लेषणम्
कु बे स्य नः ल्यं
शं ती रा वम्
वि द्ध दो बा हु
र्भ ग्न शा द्रु मः
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.