अयाचितारं न हि देवदेव-
मद्रिः सुतां ग्राहयितुं शशाक ।
अभ्यर्थनाभङ्गभयेन साधु-
र्माध्यस्थ्यमिष्टेऽप्यवलम्बतेऽर्थे ॥

अन्वयः AI अद्रिः अयाचितारम् देवदेवम् सुताम् ग्राहयितुम् न शशाक हि। साधुः इष्टे अर्थे अपि अभ्यर्थनाभङ्गभयेन माध्यस्थ्यम् अवलम्बते।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः) अयाचितारमिति । अद्रिर्हिमवानयाचितारमयाचमानं देवदेवं महादेवं सुतां पार्वतीं ग्राहयितुं स्वयमाहूय परिग्राहयितुं न शशाक नोत्सेहे । तथाहि साधुः सज्जनः । `साधुर्वार्धुषिके चारौ सज्जने चाभिधेयवत्` इति विश्वः । अभ्यर्थनाभङ्गभयेन याच्ञावैफल्यभीत्येष्टेऽप्यर्थे विषये माध्यस्थ्यमौदासीन्यमवलम्बते
Summary AI The mountain king Himalaya could not bring himself to offer his daughter to the God of gods, who had not asked for her. For a good person, out of fear that their request might be rejected, often adopts a neutral stance even in a matter they deeply desire.
सारांश AI बिना मांगे हिमालय ने अपनी पुत्री शिव को नहीं दी, क्योंकि सज्जन व्यक्ति अपनी प्रिय वस्तु की याचना ठुकराए जाने के भय से तटस्थ ही रहते हैं।
पदच्छेदः AI
अयाचितारम्अयाचितृ (√याच्+तृच्, २.१) one who does not ask
not
हिहि for
देवदेवम्देवदेव (२.१) the god of gods (Shiva)
अद्रिःअद्रि (१.१) the mountain (Himalaya)
सुताम्सुता (२.१) his daughter
ग्राहयितुम्ग्राहयितुम् (√ग्रह्+णिच्+तुमुन्) to make accept
शशाकशशाक (√शक् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) was able
अभ्यर्थनाभङ्गभयेनअभ्यर्थनाभङ्गभय (३.१) due to the fear of the rejection of a request
साधुःसाधु (१.१) a good person
माध्यस्थ्यम्माध्यस्थ्य (२.१) neutrality
इष्टेइष्ट (√इष्+क्त, ७.१) desired
अपिअपि even
अवलम्बतेअवलम्बते (अव√लम्ब् कर्तरि लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) resorts to
अर्थेअर्थ (७.१) in a matter
छन्दः उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
१० ११
या चि ता रं हि दे दे
द्रिः सु तां ग्रा यि तुं शा
भ्य र्थ ना ङ्ग ये सा धु
र्मा ध्य स्थ्य मि ष्टे ऽप्य म्ब ते ऽर्थे
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.