कण्ठस्य तस्याः स्तनबन्धुरस्य
मुक्ताकलापस्य च निस्तलस्य ।
अन्योन्यशोभाजननाद्बभूव
साधारणो भूषणभूष्यभावः ॥
कण्ठस्य तस्याः स्तनबन्धुरस्य
मुक्ताकलापस्य च निस्तलस्य ।
अन्योन्यशोभाजननाद्बभूव
साधारणो भूषणभूष्यभावः ॥
मुक्ताकलापस्य च निस्तलस्य ।
अन्योन्यशोभाजननाद्बभूव
साधारणो भूषणभूष्यभावः ॥
अन्वयः
AI
तस्याः स्तनबन्धुरस्य कण्ठस्य निस्तलस्य मुक्ताकलापस्य च अन्योन्यशोभाजननात् भूषणभूष्यभावः साधारणः बभूव।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
कण्ठस्येति ॥ स्तनाभ्यां बन्धुरस्योन्नतस्य तस्याः पार्वत्याः कण्ठस्य गलस्य निस्तलस्य वर्तुलस्य मुक्ताकलापस्य मुक्ताभूषणस्य च । `वर्तुलं निस्तलं बृत्तं बन्धुरं तून्नतानतम्` । `कलापो भूषणे बर्हे तूणीरे संहतावपि` इति चामरः । अन्योन्यशोभाजननाद् भूषणभूष्यभावोऽलंकारालंकार्यभावः साधारणः समानो बभूव । उभावप्यन्योन्यस्य भूष्यौ भूषणे च बभूवतुरित्यर्थः । अत्र कण्ठमुक्ताकलापयोः शोभक्रियाद्वारेणान्योन्यभूषाजनकत्वादन्योन्यालंकारः । तदुक्तम्- `परस्परं क्रियाजननमन्योन्यम्`इति
Summary
AI
Because they mutually enhanced each other's beauty, the relationship between her neck, gracefully curved by her breasts, and the round pearl necklace became interchangeable; it was impossible to tell which was the ornament and which was the adorned.
सारांश
AI
पार्वती के उन्नत कंठ और उनके मोतियों के हार ने एक-दूसरे की शोभा इतनी बढ़ा दी कि यह भेद करना कठिन हो गया कि कौन आभूषण है और कौन सुशोभित अंग।
पदच्छेदः
AI
| कण्ठस्य | कण्ठ (६.१) | of the neck |
| तस्याः | तद् (६.१) | her |
| स्तनबन्धुरस्य | स्तन–बन्धुर (६.१) | curved by her breasts |
| मुक्ताकलापस्य | मुक्ता–कलाप (६.१) | of the pearl necklace |
| च | च | and |
| निस्तलस्य | निस्तल (६.१) | of the round |
| अन्योन्यशोभाजननाद् | अन्योन्य–शोभा–जनन (५.१) | from mutually enhancing beauty |
| बभूव | बभूव (√भू कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | became |
| साधारणो | साधारण (१.१) | interchangeable |
| भूषणभूष्यभावः | भूषण–भूष्य–भाव (१.१) | the state of being ornament and adorned |
छन्दः
इन्द्रवज्रा [११: ततजगग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| क | ण्ठ | स्य | त | स्याः | स्त | न | ब | न्धु | र | स्य |
| मु | क्ता | क | ला | प | स्य | च | नि | स्त | ल | स्य |
| अ | न्यो | न्य | शो | भा | ज | न | ना | द्ब | भू | व |
| सा | धा | र | णो | भू | ष | ण | भू | ष्य | भा | वः |
| त | त | ज | ग | ग | ||||||
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.