प्रसन्नदिक्पांसुविविक्तवातं
शङ्खस्वनानन्तरपुष्पवृष्टि ।
शरीरिणां स्थावरजङ्गमानां
सुखाय तज्जन्मदिनं बभूव ॥
प्रसन्नदिक्पांसुविविक्तवातं
शङ्खस्वनानन्तरपुष्पवृष्टि ।
शरीरिणां स्थावरजङ्गमानां
सुखाय तज्जन्मदिनं बभूव ॥
शङ्खस्वनानन्तरपुष्पवृष्टि ।
शरीरिणां स्थावरजङ्गमानां
सुखाय तज्जन्मदिनं बभूव ॥
अन्वयः
AI
तत् जन्मदिनम् प्रसन्नदिक् पांसुविविक्तवातम् शङ्खस्वनानन्तरपुष्पवृष्टि (च सत्) स्थावरजङ्गमानाम् शरीरिणाम् सुखाय बभूव।
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः)
प्रसन्नेति ॥ प्रसन्ना निर्मला दिशो यस्मिंस्तत्प्रसन्नदिक् । पांसुविविक्ता रजोरहिता वाता यस्मिंस्तत्तथोक्तम् । शङ्खस्य स्वनात्स्वनस्य वानन्तरं पुष्पवृष्टिर्यस्मिंस्तत्तथोक्तं तस्याः पार्वत्या जन्मदिनम् । स्थितिशीलाः स्थावराः शैलवृक्षादयः । `स्थेशभासपिसकसो वरच्` (अष्टाध्यायी ३.२.१७५ ) इति वरच्प्रत्ययः । जङ्गम्यन्ते भृशं गच्छन्तीति जङ्गमा देवतिर्थङ्मनुष्यादयः । स्थावराश्च जङ्गमाश्च तेषां द्वयानामपि शरीरिणां सुखायानन्दाय बभूव
Summary
AI
Her birthday brought happiness to all beings, both moving and stationary. On that day, the directions were clear, the wind was free from dust, and a shower of flowers followed the sound of conches.
सारांश
AI
उनका जन्म दिन समस्त जड़-चेतन प्राणियों के लिए सुखकारी बना; दिशाएं निर्मल हो गईं, धूलरहित वायु चलने लगी और शंखों की ध्वनि के साथ आकाश से पुष्पों की वर्षा हुई।
पदच्छेदः
AI
| प्रसन्नदिक् | प्रसन्न–दिश् (२.१) | with clear directions |
| पांसुविविक्तवातम् | पांसु–विविक्त (वि√विच्+क्त)–वात (२.१) | with wind free from dust |
| शङ्खस्वनानन्तरपुष्पवृष्टि | शङ्ख–स्वन–अनन्तर–पुष्प–वृष्टि (२.१) | with a rain of flowers after the sound of conches |
| शरीरिणाम् | शरीरिन् (६.३) | of beings |
| स्थावरजङ्गमानाम् | स्थावर–जङ्गम (६.३) | stationary and moving |
| सुखाय | सुख (४.१) | for the happiness |
| तत् | तद् (१.१) | That |
| जन्मदिनम् | जन्मन्–दिन (१.१) | birthday |
| बभूव | बभूव (√भू कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | became |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| प्र | स | न्न | दि | क्पां | सु | वि | वि | क्त | वा | तं |
| श | ङ्ख | स्व | ना | न | न्त | र | पु | ष्प | वृ | ष्टि |
| श | री | रि | णां | स्था | व | र | ज | ङ्ग | मा | नां |
| सु | खा | य | त | ज्ज | न्म | दि | नं | ब | भू | व |
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.