अन्वयः
AI
वधूनाम् वपुःषु शीधु-पान-विधुरेषु (सत्सु) विघ्नताम् उपगतेषु (सत्सु), रति-रस-आहित-भावम् वीत-लक्ष्यम् अपि ईहितम् कामिषु रेजे ।
English Summary
AI
When the women's bodies, incapacitated by drinking liquor, became an obstacle to love-making, the efforts of the lovers—though they missed their mark—still shone with charm, as they were filled with the sentiment of love.
सारांश
AI
मदिरापान से स्त्रियों के अंगों के शिथिल होने पर भी, रति रस से उत्पन्न उनकी चेष्टाएँ लक्ष्यहीन होकर भी प्रेमियों के हृदय में अत्यंत सुशोभित हुईं।
घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः)
शीध्विति ॥ शीधुपानेन मद्यपानेन विधुरेषु विह्वलेषु।
भैरेयमासवः शीधुःइत्यमरः। अत एव वपुःष्वङ्गेषु निघ्नतां प्रियपराधीनतामुपगतेषु सत्सु । अधीनो निघ्न आयत्तः इत्यमरः (अमरकोशः ३.१.१६ ) । वधूनां संबन्धिनि रतिरसे सुरतरसास्वाद आहितभावं दत्तचित्तं कामिषु विषय ईहितं चुम्बनताडनादिचेष्टितं वीतलक्ष्यं निर्विषयम् । अस्थानकृतमपीत्यर्थः । रेजे । रागिणां स्खलितमपि शोभत इति भावः ॥
पदच्छेदः
AI
| शीधुपानविधुरेषु | शीधु–पान–विधुर (७.३) | incapacitated by drinking liquor |
| वधूनाम् | वधू (६.३) | of the women |
| विघ्नताम् | विघ्नता (२.१) | the state of being an obstacle |
| उपगतेषु | उपगत (उप√गम्+क्त, ७.३) | having become |
| वपुःषु | वपुस् (७.३) | when the bodies |
| ईहितम् | ईहित (१.१) | the effort |
| रतिरसाहितभावम् | रति–रस–आहित (आ√धा+क्त)–भाव (१.१) | filled with the feeling of the sentiment of love |
| वीतलक्ष्यम् | वीत–लक्ष्य (१.१) | its aim missed |
| अपि | अपि | even though |
| कामिषु | कामिन् (७.३) | in the lovers |
| रेजे | रेजे (√राज् कर्तरि लिट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | shone |
छन्दः
स्वागता [११: रनभगग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| शी | धु | पा | न | वि | धु | रे | षु | व | धू | नां |
| वि | घ्न | ता | मु | प | ग | ते | षु | व | पुः | षु |
| ई | हि | तं | र | ति | र | सा | हि | त | भा | वं |
| वी | त | ल | क्ष्य | म | पि | का | मि | षु | रे | जे |
| र | न | भ | ग | ग | ||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.