वीक्ष्य रत्नचषकेष्वतिरिक्तां
कान्तदन्तपदमण्डनलक्ष्मीम् ।
जज्ञिरे बहुमताः प्रमदाना-
मोष्ठयावकनुदो मधुवाराः ॥
वीक्ष्य रत्नचषकेष्वतिरिक्तां
कान्तदन्तपदमण्डनलक्ष्मीम् ।
जज्ञिरे बहुमताः प्रमदाना-
मोष्ठयावकनुदो मधुवाराः ॥
कान्तदन्तपदमण्डनलक्ष्मीम् ।
जज्ञिरे बहुमताः प्रमदाना-
मोष्ठयावकनुदो मधुवाराः ॥
अन्वयः
AI
रत्न-चषकेषु अतिरिक्ताम् कान्त-दन्त-पद-मण्डन-लक्ष्मीम् वीक्ष्य, प्रमदानाम् ओष्ठ-यावक-नुदः मधु-वाराः बहु-मताः जज्ञिरे ।
English Summary
AI
Seeing the beauty of the ornamental teeth-marks from their lovers reflected and surpassing in the jeweled cups, the servings of wine, which washed away the red lac from the women's lips, became highly esteemed by them.
सारांश
AI
पात्रों में अपने अधरों पर अंकित प्रियतम के दंत-क्षतों को देखकर, स्त्रियों को वे मदिरा के घूँट और भी प्रिय लगे जो उनके अधरों का रंग फीका कर रहे थे।
घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः)
वीक्ष्येति ॥ रत्नचषकेषु स्फटिकादिमणीपात्रेष्वतिरिक्तां यावकापगमात्पूर्वाभ्यधिकां कान्तस्य यद्दन्तपदमण्डनं तस्य लक्ष्मीं शोभाम् । प्रतिबिम्बितामिति शेषः। वीक्ष्यौष्ठयावकनुदोऽधरलाक्षारागहारिणो मधुवारा मधुपानाभ्यासाः प्रमदानां बहुमता अभिमताः । वर्तमाने क्तः। तद्योगात्षष्ठी। जज्ञिरे जाताः । तेषां प्रियानुरागचिह्नप्रकाशकत्वादिति भावः ॥ मधुपानाद्विलोचनेषु रागोत्पत्तिरधरेभ्यश्च लाक्षारागनिवृत्तिर्मध्वाननयोश्चान्योन्यगन्धसंक्रान्तिरिति स्थिते सत्युत्प्रेक्षते
पदच्छेदः
AI
| वीक्ष्य | वीक्ष्य (वि√ईक्ष्+ल्यप्) | having seen |
| रत्नचषकेषु | रत्न–चषक (७.३) | in the jeweled cups |
| अतिरिक्ताम् | अतिरिक्त (अति√रिच्+क्त, २.१) | surpassing/reflected |
| कान्तदन्तपदमण्डनलक्ष्मीम् | कान्त–दन्तपद–मण्डन–लक्ष्मी (२.१) | the beauty of the ornamental teeth-marks of the lover |
| जज्ञिरे | जज्ञिरे (√जन् कर्तरि लिट् (आत्मने.) प्र.पु. बहु.) | became |
| बहुमताः | बहुमत (√मन्+क्त, १.३) | highly esteemed |
| प्रमदानाम् | प्रमदा (६.३) | of the women |
| ओष्ठयावकनुदः | ओष्ठ–यावक–नुद् (१.३) | which removed the red lac from the lips |
| मधुवाराः | मधु–वार (१.३) | the servings of wine |
छन्दः
स्वागता [११: रनभगग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| वी | क्ष्य | र | त्न | च | ष | के | ष्व | ति | रि | क्तां |
| का | न्त | द | न्त | प | द | म | ण्ड | न | ल | क्ष्मीम् |
| ज | ज्ञि | रे | ब | हु | म | ताः | प्र | म | दा | ना |
| मो | ष्ठ | या | व | क | नु | दो | म | धु | वा | राः |
| र | न | भ | ग | ग | ||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.