अन्वयः
AI
आशु कान्तम् अभिसारितवत्याः योषितः खण्डपत्रतिलकाकृति पुलकरुद्धकपोलं मुखं कान्त्या अखण्डम् इन्दुं निर्जिगाय।
English Summary
AI
The face of the woman who had quickly gone to meet her lover surpassed the full moon in beauty. Her face, adorned with a decorative mark of musk and with cheeks covered in horripilation from excitement, outshone the moon.
सारांश
AI
शीघ्रता से प्रियतम के पास पहुँचने वाली उस स्त्री के रोमांचित कपोलों और पत्रलेख से सजे मुख ने अपनी कांति से पूर्ण चंद्रमा को भी जीत लिया।
घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः)
आश्विति ॥ आशु कान्तमभिसारितवत्या अभिगतवत्याः । स्वार्थे णिच् । योषितः संबन्धि पुलकै रुद्धाचावृतौ कपोलौ यस्य तत् । खण्डा प्रसृष्टा पत्राणां पत्रलेखानां तिलकस्य चाकृतिः संनिवेशो यस्य तत्तथोक्तं मुखं कान्त्याखण्डं पूर्णमिन्दुं निर्जिगाय जयति स्मेत्यार्थीयमुपमा।
जयति द्वेष्टि इति दण्डिना सादृश्यार्थेषु गणनात् ॥ अथ युग्मेन सखीनायिकासंवादमाह
पदच्छेदः
AI
| आशु | आशु | quickly |
| कान्तम् | कान्त (२.१) | her lover |
| अभिसारितवत्याः | अभिसारितवत् (अभि√सृ+णिच्+क्तवतु, ६.१) | of her who had gone to meet |
| योषितः | योषित् (६.१) | of the woman |
| पुलकरुद्धकपोलम् | पुलक–रुद्ध (√रुध्+क्त)–कपोल (२.१) | whose cheeks were covered with horripilation |
| निर्जिगाय | निर्जिगाय (निर्√जि कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | surpassed |
| मुखम् | मुख (१.१) | the face |
| इन्दुम् | इन्दु (२.१) | the moon |
| अखण्डम् | अखण्ड (२.१) | full |
| खण्डपत्रतिलकाकृति | खण्डपत्र–तिलक–आकृति (१.१) | which had the form of a decorative mark of musk leaves |
| कान्त्या | कान्ति (३.१) | with its beauty |
छन्दः
स्वागता [११: रनभगग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| आ | शु | का | न्त | म | भि | सा | रि | त | व | त्या |
| यो | षि | तः | पु | ल | क | रु | द्ध | क | पो | लम् |
| नि | र्जि | गा | य | मु | ख | मि | न्दु | म | ख | ण्डं |
| ख | ण्ड | प | त्र | ति | ल | का | कृ | ति | का | न्त्या |
| र | न | भ | ग | ग | ||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.