शारतां गमितया शशिपादै-
श्छायया विटपिनां प्रतिपेदे ।
न्यस्तशुक्लबलिचित्रतलाभि-
स्तुल्यता वसतिवेश्ममहीभिः ॥
शारतां गमितया शशिपादै-
श्छायया विटपिनां प्रतिपेदे ।
न्यस्तशुक्लबलिचित्रतलाभि-
स्तुल्यता वसतिवेश्ममहीभिः ॥
श्छायया विटपिनां प्रतिपेदे ।
न्यस्तशुक्लबलिचित्रतलाभि-
स्तुल्यता वसतिवेश्ममहीभिः ॥
अन्वयः
AI
शशिपादैः शारतां गमितया विटपिनां छायया, न्यस्तशुक्लबलिचित्रतलाभिः वसतिवेश्ममहीभिः तुल्यता प्रतिपेदे।
English Summary
AI
The shadows of the trees, made variegated by the moonbeams, attained similarity with the floors of residential houses, whose surfaces were decorated with colorful patterns made from white ritual offerings (bali).
सारांश
AI
चंद्रमा की किरणों से चितकबरी हुई वृक्षों की छाया ऐसी लग रही थी, मानो घर के आँगन की भूमि सफेद पुष्पों और पूजन सामग्री की भेंट से चित्रित या सुसज्जित की गई हो।
घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः)
शारतामिति ॥ शशिपादैश्चन्द्ररश्मिभिः ।
पादा रश्म्यध्रितुर्यांशाः इत्यमरः ।शारतां शबलतां गमितया। शारः शबलपीतयोः इति विश्वः । विटपिनां तरूणां छायया न्यस्तैनिक्षिप्तै: शुक्लबलिभिः श्वेतपुष्पाद्युपहारैश्चित्राणि तलान्युपरिभागा यासां ताभिः । करोपहारयोः पुंसि बलिःप्राण्यङ्गजे स्त्रियाम् इत्यमरः (अमरकोशः ३.३.२०३ ) । वसतिवेश्ममहीभिर्निवासगृहृभूभिस्तुल्यता साम्यं प्रतिपेदे प्राप्ता । कर्मणि लिट् । आर्थीयमुपमा ।
पदच्छेदः
AI
| शारताम् | शारता (२.१) | variegation |
| गमितया | गमित (√गम्+णिच्+क्त, ३.१) | by the one made to attain |
| शशिपादैः | शशि–पाद (३.३) | by the moonbeams |
| छायया | छाया (३.१) | by the shadow |
| विटपिनाम् | विटपिन् (६.३) | of the trees |
| प्रतिपेदे | प्रतिपेदे (प्रति√पद् कर्तरि लिट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | was attained |
| न्यस्तशुक्लबलिचित्रतलाभिः | न्यस्त (नि√न्यस्+क्त)–शुक्ल–बलि–चित्र–तल (३.३) | with those whose surfaces were decorated by white ritual offerings |
| तुल्यता | तुल्यता (१.१) | similarity |
| वसतिवेश्ममहीभिः | वसति–वेश्मन्–मही (३.३) | with the floors of residential houses |
छन्दः
स्वागता [११: रनभगग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| शा | र | तां | ग | मि | त | या | श | शि | पा | दै |
| श्छा | य | या | वि | ट | पि | नां | प्र | ति | पे | दे |
| न्य | स्त | शु | क्ल | ब | लि | चि | त्र | त | ला | भि |
| स्तु | ल्य | ता | व | स | ति | वे | श्म | म | ही | भिः |
| र | न | भ | ग | ग | ||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.