औषसातपभयादपलीनं
वासरच्छविविरामपटीयः ।
संनिपत्य शनकैरिव निम्ना-
दन्धकारमुदवाप समानि ॥

अन्वयः AI औषस-आतप-भयात् अपलीनम् वासर-च्छवि-विराम-पटीयः अन्धकारम् निम्नात् शनकैः संनिपत्य इव समानि उदवाप ।
English Summary AI The darkness, which had hidden away from fear of the morning sun and was expert at ending the day's splendor, as if slowly descending from the depths, covered the level grounds.
सारांश AI धूप के डर से छिपे हुए और दिन की कांति समाप्त होते ही प्रबल हुए अंधकार ने गड्ढों से निकलकर धीरे-धीरे समतल भूमि को व्याप्त कर लिया।
घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः) औषसेति ॥ औषसात्प्राभातिकादातपाद्भयं तस्मादिवेत्युत्प्रेक्षा । अपलीनं क्वचिद्रूढं वासरच्छवेरातपस्य विरामाद्धेतोः । पटीयः प्रभविष्णुतरम् । अन्धं करोतीत्यन्धकारं ध्वान्तम् । अन्धकारोऽस्त्रियां ध्वान्तम् इत्यमरः (अमरकोशः १.८.३ ) । अथ संध्यापगमनानन्तरं शनकैर्मन्दमन्दं निम्नात्संनिपत्यागत्य समानि समस्थलान्युदवाप व्यानशे। अत्र प्रस्तुतान्धकारविशेषणसाम्यादप्रस्तुतार्थप्रतीतेः समासोक्तिरलंकारः। उत्प्रेक्षा त्वङ्गतः स्यात् ॥
पदच्छेदः AI
औषसातपभयात्औषसआतपभय (५.१) from fear of the morning sun
अपलीनंअपलीन (अप√ली+क्त, १.१) hidden away
वासरच्छविविरामपटीयःवासरछविविरामपटीयस् (१.१) more skilled at ending the day's splendor
संनिपत्यसंनिपत्य (सम्+नि√पत्+ल्यप्) having descended
शनकैःशनकैः slowly
इवइव as if
निम्नात्निम्न (५.१) from the depths
अन्धकारम्अन्धकार (१.१) the darkness
उदवापउदवाप (उत्+अव√आप् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) covered
समानिसम (२.३) the level grounds
छन्दः स्वागता [११: रनभगग]
छन्दोविश्लेषणम्
१० ११
सा या ली नं
वा च्छ वि वि रा टी यः
सं नि त्य कै रि नि म्ना
न्ध का मु वा मा नि
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.