तीरान्तराणि मिथुनानि रथाङ्गनाम्नां
नीत्वा विलोलितसरोजवनश्रियस्ताः ।
संरेजिरे सुरसरिज्जलधौतहारा-
स्तारावितानतरला इव यामवत्यः ॥

अन्वयः AI रथाङ्ग-नाम्नाम् मिथुनानि तीर-अन्तराणि नीत्वा, विलोलित-सरोज-वन-श्रियः, सुर-सरित्-जल-धौत-हाराः ताः (योषितः) तारा-वितान-तरलाः यामवत्यः इव संरेजिरे।

English Summary AI Having led the pairs of Chakravaka birds to the other bank, those women, who had disturbed the beauty of the lotus groves and whose necklaces were washed by the Ganges' water, shone brightly, like nights tremulous with a canopy of stars.

सारांश AI चकवा-चकवी के जोड़ों को अलग करने वाली और स्वच्छ हारों वाली वे देवांगनाएँ गंगा के जल में तारों भरी रातों के समान शोभायमान हो रही थीं।

घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः) तीरान्तराणीति ॥ रथाङ्गनाम्नां मिथुनानि चक्रवाकद्वन्द्वान्यन्यानि तीराणि तीरान्तराणि नीत्वा । नियोज्येत्यर्थः । अविहितलक्षणस्तत्पुरुषो मयूरव्यंसकादिषु द्रष्टव्यः । विलोलिता विलुलिताः सरोजवनश्रियो याभिस्ताः सुरसरिज्जलैर्धौतहाराः. क्षालितमुक्तावलयस्ताः स्त्रियस्तारावितानैरुडुगणैस्तरला भासुराः । तरलो भासुरे हीरे चञ्चलेऽपि इति वैजयन्ती । यामवत्यो रात्रय इव । संरेजिरे शुशुभिरे ॥

पदच्छेदः AI

तीरान्तराणि	तीरान्तर (२.३)	to other banks
मिथुनानि	मिथुन (२.३)	the pairs
रथाङ्गनाम्नां	रथाङ्गनामन् (६.३)	of Chakravaka birds,
नीत्वा	नीत्वा (√नी+क्त्वा)	having led,
विलोलितसरोजवनश्रियः	विलोलित–सरोजवन–श्री (१.३)	they who had disturbed the beauty of the lotus groves,
ताः	तद् (१.३)	they (the women)
संरेजिरे	संरेजिरे (सम्√राज् कर्तरि लिट् (आत्मने.) प्र.पु. बहु.)	shone brightly,
सुरसरिज्जलधौतहाराः	सुरसरित्–जल–धौत–हार (१.३)	their necklaces washed by the water of the celestial river,
तारावितानतरलाः	तारा–वितान–तरल (१.३)	tremulous with a canopy of stars
इव	इव	like
यामवत्यः	यामवती (१.३)	nights.

छन्दः वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४
ती	रा	न्त	रा	णि	मि	थु	ना	नि	र	था	ङ्ग	ना	म्नां
नी	त्वा	वि	लो	लि	त	स	रो	ज	व	न	श्रि	य	स्ताः
सं	रे	जि	रे	सु	र	स	रि	ज्ज	ल	धौ	त	हा	रा
स्ता	रा	वि	ता	न	त	र	ला	इ	व	या	म	व	त्यः
त			भ			ज			ज			ग	ग

Other texts to read

महाभारतम् वेदव्यासः

शिशुपालवधम् माघः

About

Resources

Connect