विहस्य पाणौ विधृते धृताम्भसि
प्रियेण वध्वा मदनार्द्रचेतसः ।
सखीव काञ्ची पयसा घनीकृता
बभार वीतोच्चयबन्धमंशुकम् ॥

अन्वयः AI प्रियेण विहस्य धृत-अम्भसि पाणौ वि-धृते (सति), मदन-आर्द्र-चेतसः वध्वाः पयसा घनी-कृता काञ्ची सखी इव वीत-उच्चय-बन्धम् अंशुकम् बभार।

English Summary AI When her beloved smilingly seized her hand which held water, the girdle of the woman, whose heart was softened by love, became heavy with water and, like a helpful friend, supported her garment whose fastening had come loose.

सारांश AI प्रिय द्वारा हाथ पकड़ने पर कामार्त वधू का जल से भीगा और भारी हुआ वस्त्र, उसकी ढीली हुई गाँठ को एक सखी की भांति थामे हुए था।

घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः) विहस्येति॥ धृताम्भसि प्रियसेचनार्थं गृहीतजले पाणौ । अञ्जलावित्यर्थः। प्रियेण विहस्य विधृतेऽवलम्बिते सति । अतएच मदनार्द्रचेतसो मदनपरवशाया वध्वाः संबन्धि वीतोच्चयबन्धं मुक्तनीविग्रन्थि । स्रंसमानमित्यर्थः । अंशुकं पयसा धनीकृता काञ्ची सखीव बभार जग्राह । स्त्रीणां किल स्त्रीष्वेवायत्तं लज्जारक्षणमिति भावः ॥

पदच्छेदः AI

विहस्य	विहस्य (वि√हस्+ल्यप्)	smilingly
पाणौ	पाणि (७.१)	her hand,
विधृते	विधृत (वि√धृ+क्त, ७.१)	being seized
धृताम्भसि	धृत (√धृ+क्त)–अम्भस् (७.१)	which held water,
प्रियेण	प्रिय (३.१)	by her beloved,
वध्वाः	वधू (६.१)	of the woman
मदनार्द्रचेतसः	मदन–आर्द्र–चेतस् (६.१)	whose heart was softened by love,
सखीव	सखी (१.१)–इव	like a friend,
काञ्ची	काञ्ची (१.१)	the girdle,
पयसा	पयस् (३.१)	by the water
घनीकृता	घनीकृत (१.१)	made heavy,
बभार	बभार (√भृ कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	supported
वीतोच्चयबन्धम्	वीत–उच्चय–बन्ध (२.१)	whose knot had come loose
अंशुकम्	अंशुक (२.१)	her garment.

छन्दः वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
वि	ह	स्य	पा	णौ	वि	धृ	ते	धृ	ता	म्भ	सि
प्रि	ये	ण	व	ध्वा	म	द	ना	र्द्र	चे	त	सः
स	खी	व	का	ञ्ची	प	य	सा	घ	नी	कृ	ता
ब	भा	र	वी	तो	च्च	य	ब	न्ध	मं	शु	कम्
ज			त			ज			र

Other texts to read

योगवासिष्ठम् वाल्मीकिः

नैषधीयचरितम् श्रीहर्षः

About

Resources

Connect