तिरोहितान्तानि नितान्तमाकुलै-
रपां विगाहादलकैः प्रसारिभिः ।
ययुर्वधूनां वदनानि तुल्यतां
द्विरेफवृन्दान्तरितैः सरोरुहैः ॥

अन्वयः AI अपाम् विगाहात् नितान्तम् आकुलैः प्रसारिभिः अलकैः तिरोहित-अन्तानि वधूनाम् वदनानि द्विरेफ-वृन्द-अन्तरितैः सरोरुहैः तुल्यताम् ययुः।

English Summary AI The faces of the women, their edges concealed by spreading locks of hair made extremely dishevelled from plunging into the water, came to resemble lotuses that are partly covered by swarms of bees.

सारांश AI जल में स्नान के समय बिखरे हुए बालों से ढके हुए स्त्रियों के मुख, भौरों के झुंड से घिरे हुए कमलों के समान अत्यंत सुंदर प्रतीत हो रहे थे।

घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः) तिरोहितेति ॥ अपां विगाहान्नितान्तमाकुलैर्विकीर्णैः प्रसारिभिरायतैरलकैः केशैस्तिरोहितान्तानि च्छन्नप्रान्तानि वधूनां वदनानि द्विरेफवृन्दैरन्तरितानि च्छन्नानि सरोरुहाणि तैः सरोरुहैस्तुल्यतां ययुरित्युपमालंकारः ॥

पदच्छेदः AI

तिरोहितान्तानि	तिरोहित (तिरस्√धा+क्त)–अन्त (१.३)	their edges concealed,
नितान्तम्	नितान्तम्	extremely
आकुलैः	आकुल (३.३)	by the dishevelled,
अपाम्	अप् (६.३)	of the water
विगाहात्	विगाह (५.१)	from plunging in,
अलकैः	अलक (३.३)	by the locks of hair
प्रसारिभिः	प्रसारिन् (३.३)	spreading,
ययुः	ययुः (√या कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.)	attained
वधूनां	वधू (६.३)	of the women
वदनानि	वदन (१.३)	the faces
तुल्यतां	तुल्यता (२.१)	similarity
द्विरेफवृन्दान्तरितैः	द्विरेफ–वृन्द–अन्तरित (३.३)	interspersed with swarms of bees
सरोरुहैः	सरोरुह (३.३)	with lotuses.

छन्दः वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
ति	रो	हि	ता	न्ता	नि	नि	ता	न्त	मा	कु	लै
र	पां	वि	गा	हा	द	ल	कैः	प्र	सा	रि	भिः
य	यु	र्व	धू	नां	व	द	ना	नि	तु	ल्य	तां
द्वि	रे	फ	वृ	न्दा	न्त	रि	तैः	स	रो	रु	हैः
ज			त			ज			र

Other texts to read

कुमारसंभवम् कालिदासः

शिशुपालवधम् माघः

About

Resources

Connect