अगूढहासस्फुटदन्तकेसरं
मुखं स्विदेतद्विकसन्नु पङ्कजम् ।
इति प्रलीनां नलिनीवने सखीं
विदांबभूवुः सुचिरेण योषितः ॥
अगूढहासस्फुटदन्तकेसरं
मुखं स्विदेतद्विकसन्नु पङ्कजम् ।
इति प्रलीनां नलिनीवने सखीं
विदांबभूवुः सुचिरेण योषितः ॥
मुखं स्विदेतद्विकसन्नु पङ्कजम् ।
इति प्रलीनां नलिनीवने सखीं
विदांबभूवुः सुचिरेण योषितः ॥
अन्वयः
AI
एतत् अगूढ-हास-स्फुट-दन्त-केसरम् मुखम् स्वित्? विकसत् पङ्कजम् नु? इति योषितः नलिनी-वने प्रलीनाम् सखीम् सुचिरेण विदांबभूवुः।
English Summary
AI
'Is this a face, with teeth-like filaments revealed by an open smile, or is it a blooming lotus?' Wondering thus, the women were able to recognize their friend, who was hidden in the lotus pond, only after a very long time.
सारांश
AI
क्या यह मंद मुस्कान और दांतों की चमक वाला मुख है या खिलता हुआ कमल? इस प्रकार सखियों ने जल में छिपी अपनी सखी को बहुत देर बाद पहचाना।
घण्टापथव्याख्या (मल्लिनाथः)
अगूढेति ॥ किंच । अगूढहासो व्यक्तस्मितं तेन स्फुटा दन्ताः केसरा इव दन्तकेसरा यस्य तन्मुखं स्वित् । यद्वा विकसत्पङ्कजं न्वितीत्थम् । संशयेनेति शेषः । नलिनीवने प्रलीनां निगूढां सखी योषितः सुचिरेणातिविलम्ब्य विदांबभूवुर्विविदुः । निश्चिक्युरित्यर्थः।
उषविदजागृभ्योऽन्यतरस्याम् (अष्टाध्यायी ३.१.३८ ) इति विकल्पादाम्प्रत्ययः।अत्र युग्मे निश्चयान्तसंदेहालंकारः॥
पदच्छेदः
AI
| अगूढहासस्फुटदन्तकेसरं | अगूढ (√नञ्)–हास–स्फुट–दन्त–केसर (१.१) | with teeth-filaments made visible by an unconcealed smile, |
| मुखं | मुख (१.१) | a face, |
| स्वित् | स्वित् | perhaps? |
| एतत् | एतद् (१.१) | Is this |
| विकसत् | विकसत् (वि√कस्+शतृ, १.१) | a blooming |
| नु | नु | or? |
| पङ्कजम् | पङ्कज (१.१) | lotus? |
| इति | इति | Thus (wondering), |
| प्रलीनां | प्रलीन (प्र√ली+क्त, २.१) | the hidden |
| नलिनीवने | नलिनी–वन (७.१) | in the lotus pond, |
| सखीं | सखी (२.१) | friend, |
| विदांबभूवुः | विदांबभूवुः (√विद् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.) | they recognized |
| सुचिरेण | सुचिर (३.१) | after a long time |
| योषितः | योषित् (१.३) | the women |
छन्दः
वंशस्थम् [१२: जतजर]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| अ | गू | ढ | हा | स | स्फु | ट | द | न्त | के | स | रं |
| मु | खं | स्वि | दे | त | द्वि | क | स | न्नु | प | ङ्क | जम् |
| इ | ति | प्र | ली | नां | न | लि | नी | व | ने | स | खीं |
| वि | दां | ब | भू | वुः | सु | चि | रे | ण | यो | षि | तः |
| ज | त | ज | र | ||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.